NGÔ HUY QUỲNH – NGƯỜI NGHỆ SĨ ĐA TÀI

Nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh kiến trúc sư Ngô Huy Quỳnh (1920-2020)

 

Lịch sử có cách lựa chọn và đối đãi con người rất lạ. Giữa một vườn hoa khoe sắc, nó thuận tay chọn lấy một bông hoa để đại diện cho cả vườn hoa. Nhưng cái vinh dự bất ngờ ấy nhiều khi lại cũng là thiệt thòi cho chính bông hoa, bởi người ta thường chỉ thấy “vẻ đẹp đại diện”mà không thấy “vẻ đẹp tự thân”của nó. Khi nhắc đến kiến trúc sư Ngô Huy Quỳnh, chúng ta nghĩ ngay đến người thiết kế và chỉ đạo thi công Lễ đài Độc lập tại Quảng trường Ba Đình ngày 2/9/1945. Thời điểm đó, không ít các kiến trúc sư, họa sĩ tên tuổi đã dấn thân theo cách mạng cùng nhân dân, nhưng vinh dự được tham gia tổ chức, thiết kế Lễ đài Độc lập thì lịch sử chỉ gọi tên Ngô Huy Quỳnh. Người ngoài nghề, có lẽ nhớ đến ông như vậy. Chỉ người trong nghề lâu năm mới biết ông là người đa tài bậc nhất trong giới văn nghệ nước ta.
Ngô Huy Quỳnh đã thiết kế một số biệt thự tiêu biểu cho phong cách Đông Dương trước Cách mạng tháng Tám, ví dụ Ngôi nhà số 84 phố Nguyễn Du, Hà Nội (1943).

Hà Nội, ngày 2-9-1945, tại Lễ đài trên Quảng trường Ba Đình do kiến trúc sư Ngô Huy Quỳnh thiết kế và chỉ đạo thi công, Bác Hồ đang đi xuống sau khi đọc Tuyên ngôn Độc lập. Ảnh: Nguyễn Bá Khoản

 

Kiến trúc sư Ngô Huy Quỳnh đang trình bày một phương án quy hoạch đô thị. Hà Nội, 1967.

 

Kiến trúc sư Ngô Huy Quỳnh trong xưởng họa.

Ông là một trong những nhà quy hoạch đô thị hiện đại người Việt đầu tiên (trước 1954, việc quy hoạch đô thị ở Việt Nam hoàn toàn do người Pháp chủ trì). Cùng Hoàng Như Tiếp và sự giúp đỡ của các chuyên gia Liên Xô, ông là đồng tác giả của bản Quy hoạch Thủ đô Hà Nội (1960) trong đó đã sớm đặt ra vấn đề bảo tồn khu phố cổ. Sau đó, ông được giao nhiệm vụ làm chủ trì đồ án Quy hoạch thành phố Khang Khay của Lào (1963).
Ngô Huy Quỳnh cũng là một nhà sư phạm, nghiên cứu, lý luận kiến trúc, đã soạn thảo chương trình đào tạo kiến trúc sư khóa đầu tiên của nước Việt Nam độc lập, là tác giả của hàng chục đầu sách nghiên cứu lịch sử kiến trúc trong nước, cũng như đồng tác giả của bộ sách “Đại tổng tập lịch sử kiến trúc thế giới” nổi tiếng của Liên Xô (phụ trách phần kiến trúc Việt Nam).

Ngoài kiến trúc, Ngô Huy Quỳnh còn là một nhà điêu khắc. Ông đã cùng Trần Văn Lắm là tác giả công trình «Đài trận vong chiến sĩ» đặt tại Lạng Sơn (1942), đạt giải nhất trong cuộc thi thiết kế do chính quyền thuộc địa khi ấy tổ chức.

Ngô Huy Quỳnh – Biển chiều. 1965. Sơn dầu. 13x18cm

 

Ngô Huy Quỳnh – Chân dung vợ tôi. 1965. Sơn dầu. 57x45cm

 

Ngô Huy Quỳnh – Dưới tán cây. 1960. Sơn dầu. 18x13cm

Ở tư cách một họa sĩ, ông đã cùng Phạm Văn Đôn và Trần Đình Thọ tổ chức triển lãm tranh tại Hà Nội năm 1942. Số tiền bán tranh từ triển lãm này lên tới 300 đồng bạc Đông Dương, cho phép ông thực hiện ước mơ lang thang hàng tháng trời khắp các nẻo đường đất nước để vẽ cảnh vật, con người. Những năm 1943-1945, người ta còn biết đến ông như một nhạc công ghi-ta, thường hòa tấu cùng Bùi Công Kỳ và Đỗ Nhuận. Khi tham gia kháng chiến ở Việt Bắc, ông luôn mang theo mình bút chì và giấy để ký họa mỗi khi rảnh rỗi. Nguyễn Trực Luyện có lần kể rằng, thật may mắn khi tận mắt nhìn thấy những bản vẽ ghi kiến trúc bằng chì của Ngô Huy Quỳnh ở Liên khu X, chúng như thể là những phác thảo hội họa tầm cỡ.

Khi sang Liên Xô học tập (1951-1955), ngoài công việc nghiên cứu quy hoạch đô thị, Ngô Huy Quỳnh đã được trở lại với niềm say mê hội họa của mình. Ông đi khắp nơi ở Liên Xô để vẽ tranh sơn dầu, bằng một phong cách hội họa hòa trộn giữa Pháp-Đông Dương-Nga, hàn lâm mà không kém biểu cảm, qua những vệt bút rung rinh, những mảng màu giản dị mượt mà cảm xúc. Với số tiền trợ cấp dư dả từ nhà nước Liên Xô, khi chuẩn bị về nước ông đã mua số lượng sơn dầu nhiều đến mức mà nhiều năm sau ở Việt Nam ông dùng vẫn không hết.
Kiến trúc và hội họa từ xưa vốn đã là hai môn nghệ thuật anh em, nhưng những nghệ sĩ có thể cùng lúc đưvợc coi vừa là kiến trúc sư vừa là họa sĩ thực thụ thì lịch sử nghệ thuật thế giới cũng không có nhiều, và ở Việt Nam thì càng hiếm. Ngô Huy Quỳnh, có thể nói, là một nghệ sĩ hiếm có như vậy. Tên ông đã được đặt cho một phố ở quận Long Biên, Hà Nội.

Huệ Viên

 

Tin cùng chuyên mục

Nhà điêu khắc Đinh Gia Thắng: Từ tượng đài đến những phá cách

NDO – Tại triển lãm “Nắng tháng 3” khai mạc ngày 16/4 do Hội Mỹ thuật Thành phố Đà Nẵng sẽ phối hợp với Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng tổ chức tại Bảo tàng, nhà điêu khắc, tác giả...

Tác phẩm “Hội cầu mưa” của họa sĩ Nguyễn Thái Cớ thể hiện giao cảm và những nét độc đáo

Tham gia nhiều hoạt động của Hội Văn học Nghệ thuật Hưng Yên, tôi có nhiều cơ duyên gặp họa sĩ trẻ Nguyễn Thái Cớ. Mỗi lần trao đổi về nghệ thuật, tôi đều có ấn tượng về tố chất...

Dòng chảy âm thầm, sâu lắng trong tranh Nguyễn Ngọc Thọ

Cố họa sĩ Ngọc Thọ (1925-2016) thuộc thế hệ thứ ba của nền mỹ thuật hiện đại Việt Nam, sau “Đông Dương” và “Kháng chiến”. Tên tuổi ông gắn với hội họa sơn mài, sơn dầu, mang bản...

Tiếng hót trong đêm

Trong những ngày Hà Nội vào độ cuối thu, Blue Space Gallery kết hợp với Manzi Art Space đã tổ chức một sự kiện văn hóa đặc biệt: triển lãm “Tiếng hót” kỷ niệm 90 năm ngày sinh cố họa sĩ...

Quyện trong thế giới hội họa của Nguyễn Đình Tuyên

NDO – Không khoa trương, không ồn ào, không nổi loạn, Nguyễn Đình Tuyên đến với hội họa bằng một tình cảm chân thành hiếm có. Bút pháp của anh hòa quyện giữa tô và vẽ, giữa vẽ và bôi,...

Có thể bạn quan tâm

Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm tổ chức triển lãm kỷ niệm 70 chiến thắng Điện Biên Phủ

Triển lãm kỷ niệm 70 năm chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954-7/5/2024) do Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm tổ chức tại Nhà triển lãm 29 Hàng Bài, Hoàn Kiếm,...

Solo Exhibition Đỗ Thu Hương – Tranh lụa

...

THẾ MỚI LÀ DÂN TỘC, TRÒ CHUYỆN ĐẦU XUÂN CÙNG HỌA SĨ HỒNG HẢI

  Họa sĩ Đặng Thị Hồng Hải sinh năm 1933 tại Hải Dương. Mẹ ruột cô là em gái của họa sĩ Nguyễn Tiến Chung. Theo lời cô Hồng Hải kể, họa sĩ Nguyễn Tiến Chung vừa là bác, vừa là thầy,...

Thông báo về Triển lãm Mỹ thuật Khu vực IV (Bắc miền Trung) Lần thứ 24 năm 2019

HỘI MỸ THUẬT VIỆT NAM                            CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM            Số:...

THANH NGỌC – THIẾU NỮ DÂN TỘC

Hội họa của Thanh Ngọc là hội họa của tình cảm, và bao giờ cũng bắt nguồn từ tình cảm chân thực. Trong một thời gian dài, mỗi năm bà đều có ít nhất hai tháng đi thực tế từ miền Bắc đến...

KỂ TIẾP VỀ PHÁI

Năm nay kỷ niệm 100 năm ngày sinh danh họa Bùi Xuân Phái (1/9/1920-1/9/2020). Ông được giới mỹ thuật đánh giá rất cao về bút pháp độc đáo không thể trộn lẫn ông với một họa sĩ nào trước, cùng...