VIẾT VỀ CHA TÔI

 

Nhân dịp Hội Mỹ thuật Việt Nam tổ chức Lễ Kỷ niệm 110 năm ngày sinh của cha tôi – họa sĩ Nguyễn Gia Trí (1908 – 20.6.1993), tôi xin có mấy lời cảm tưởng như sau.

Tôi chưa được về quê, nhưng được cha, mẹ tôi và người thân kể lại: quê tôi ở làng An Tràng, huyện Chương Mỹ, Hà Tây. Cha tôi sinh ra trong một gia đình có môi trường văn hóa thuận lợi cho một người đi vào con đường nghệ thuật, cụ và ông nội tôi chuyên may y phục cho triều đình thời ấy, các anh em của cha tôi đều học hành đến nơi đến chốn và chủ yếu học về văn chương, kiến trúc, hội họa, luật… cha tôi thì học trường Y, một thời gian sau mới vào học mỹ thuật.

Khi tôi lớn lên, hiểu biết và trưởng thành thì cha tôi đã già (cha tôi hơn tôi trên 50 tuổi) vì vậy gần như tôi chỉ quan sát cha tôi làm việc chứ ít khi nói chuyện tâm tình với ông.

Danh họa Nguyễn Gia Trí (1908 – 1993)

 

NGUYỄN GIA TRÍ – Phác thảo không tên. Giấy can, màu sáp. 67x106cm. Sưu tập Bảo tàng Mỹ thuật Tp. Hồ Chí Minh

Cha tôi không làm việc gì khác ngoài việc vẽ tranh, trước giải phóng để có thêm thu nhập ông vẽ tranh minh họa, biếm họa cho một số tờ báo, tập san… Tôi thấy ông vẽ rất nhiều tranh giấy phác thảo cho sơn mài. Khách hàng của ông chủ yếu là các tỷ phú người nước ngoài, các quan chức, tướng tá trong phủ Tổng thống, những người giàu có ở chế độ cũ…thường họ phải đặt tiền trước và phải tự giác chờ đợi theo thứ tự để nhận tác phẩm.

Trong vẽ tranh, ông luôn tìm tòi sáng tạo những cách nhìn mới, đường nét mới, cách làm mới, nhưng ông có quan điểm rõ ràng và không thay đổi đó là mỹ thuật phải gắn liền cái hồn văn hóa của dân tộc; cả đời trung thành với chất liệu sơn ta, đó là đặc trưng nền Mỹ thuật dân tộc Việt Nam.

Ông làm việc miệt mài, chính xác, nghiêm khắc đến từng chi tiết, đúng giờ là làm việc, đúng giờ là nghỉ, suốt năm tháng dài không mấy khi sai. Cha tôi ít nói, ông nói chậm rãi, nhát gừng, có khi cả tuần lễ không nói câu nào với vợ con, khi làm việc thì gần như không nói chuyện, chỉ nói cái cần nói và chỉ trao đổi vài câu với những người thợ giúp việc, từng câu của ông luôn như một triết lý, một lẽ sống… vì thế nhiều người tưởng ông khó tính, không thích tiếp ai, nhưng thực ra ông khá vui tính khi có người đến nói chuyện, trao đổi, học hỏi về mỹ thuật… nhưng phải là lúc ổng rảnh. Ông ít khi ra khỏi nhà, còn họ hàng và bạn bè thỉnh thoảng mới đến thăm vì biết tính của ông ít nói và sợ làm phiền đứt đoạn công việc của ông…

Ông Nguyễn Gia Tuệ (con trai họa sĩ Nguyễn Gia Trí) đọc bài viết tưởng nhớ đầy xúc động về cha ông.

 

Các khách mời đặc biệt trong Lễ Kỷ niệm

Ông sinh hoạt, ăn uống rất đạm bạc, đúng giờ, mỗi bữa dùng hai chén cơm, khái niệm ăn ngon với ông chắc không có; ông có thói quen uống trà và uống rượu một mình trong lúc làm việc, nhưng vừa đủ là dừng, chưa bao giờ thấy ông say. Ông không quan tâm đến trang phục bề ngoài, chưa thấy ông mặc cái áo nào mà không dính sơn, nhưng ông lại chăm chút vẻ đẹp qua từng nét vẽ tà áo dài tha thướt của những thiếu nữ trên tác phẩm… lúc làm việc chính là lúc ông vào thế giới của riêng ông…

Không mấy khi ông đi xem lại những tác phẩm của mình, bởi vì ông luôn nghĩ rằng ông vẫn đang thực hiện sự tiếp nối chúng trên một tác phẩm khác… cuối đời tuy đau ốm nhưng qua ánh mắt, đôi tay run rẩy, biết ông vẫn còn nhiều điều muốn làm…

Qua tuổi 80, sức khỏe của cha tôi yếu dần và đổ bệnh, việc vẽ tranh cũng bớt dần. Cha tôi từ trần lúc 22h ngày 20/6/1993 tại Sài Gòn (tính theo dương lịch thì hôm nay 20/6/2018 tròn 25 ngày mất của cha tôi)…

Nguyễn Gia Tuệ

 

Tin cùng chuyên mục

Hội họa của Lê Phổ: Từ Hà Nội tới Paris

Lê Phổ (1907 – 2001), tốt nghiệp khóa I Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương (l’École des Beaux-Arts d’Indochine), hiện là một trong những danh họa Việt được nhắc tới nhiều nhất trên...

Nhớ họa sĩ Nguyễn Thụ, người thầy kính yêu!

Họa sĩ Nguyễn Thụ sinh năm 1930, tốt nghiệp Trường Mĩ thuật Việt Nam (tiền thân là Trường Cao đẳng Mĩ thuật Đông Dương) khoá Tô Ngọc Vân (1957 – 1962 ) cùng các hoạ sĩ Vũ Giáng Hương, Phạm...

Họa sĩ Nguyễn Siên – Một đời cống hiến cho nghệ thuật nước nhà

Nguyễn Siên là một nghệ sĩ Hậu chiến và Đương đại, sinh năm 1916. Tác phẩm của Nguyễn Siên đã được đưa ra đấu giá nhiều lần, với giá bán thực tế dao động từ 1.461 USD đến 244.754 USD, tùy...

Thị trường tranh Việt: Lực đã đủ mạnh

Những con số gõ búa hiện tại từ các phòng tranh chuyên nghiệp đến các phiên đấu giá uy tín không chỉ chứng minh giá trị tác phẩm, mà còn khẳng định tiềm lực của thị trường trong nước. Có...

Ba lần gọi họa sĩ Trần Hữu Chất

Năm 2007, khi viết cuốn “Từ điển họa sĩ Việt Nam”, tôi có mở một từ mục viết về họa sĩ Trần Hữu Chất. Đó cũng là một trong 171 từ mục tôi viết về 171 họa sĩ Việt Nam. Cuốn sách đã...

Tin cùng chuyên mục

Vũ Cao Đàm: Giao thoa văn hóa và sáng tạo nghệ thuật

Soi chiếu từ khía cạnh du nhập, phản tư và giao thoa văn hóa với Tây phương, các sáng tác của Vũ Cao Đàm là sự nối dài của hai nền văn hóa trên hành trình khai phá ngôn ngữ nghệ thuật của ông...

Edinburgh – Thành phố của văn chương, nghệ thuật

Sau nhiều giờ bay và Transit tại Dubai chúng tôi đã đặt chân đến Edinburgh xứ sở Vương quốc Scotland. Lúc này là cuối chiều, thời tiết tháng 6 ở đây rất lạnh. Tuy vậy, chúng tôi vẫn tranh thủ...

Mỹ thuật Việt Nam cầu nối thắt chặt hơn nữa mối quan hệ văn hoá giữa Pháp và Việt Nam

Nhận lời mời của các cấp lãnh đạo thành phố Amboise – Cộng Hoà Pháp, đoàn hoạ sĩ của trung tâm UNESCO Mỹ thuật Hà Nội Việt Nam gồm 10 hoạ sĩ do hoạ sĩ Phan Thị Thanh Mai làm trưởng đoàn...

Khúc đồng vọng sáng tạo của 4 tên tuổi nổi bật – hội họa miền Nam nửa sau thế kỷ 20

Mỹ thuật miền Nam từ bao đời vốn là một thành tố thiêng liêng của vùng đất rộng. Nơi đây không thiếu người giỏi về mỹ thuật. Khu biệt lại chỉ trong giai đoạn những năm 1960 – 1970,...

Ngắm sen tháng 6 từ bộ sưu tập tranh “Hồng Sen: Paris – Hà thành mùa tháng 6”

NDO – Nhà sưu tầm Thúy Anh đã đem đến không khí mùa hè của Hà Nội một bộ sưu tập tranh rực rỡ sắc màu về sen mang tên “Hồng Sen: Paris – Hà thành mùa tháng 6”. Đây là những bức...

Có thể bạn quan tâm

Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm tổ chức triển lãm kỷ niệm 70 chiến thắng Điện Biên Phủ

Triển lãm kỷ niệm 70 năm chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954-7/5/2024) do Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm tổ chức tại Nhà triển lãm 29 Hàng Bài, Hoàn Kiếm,...

GIẢI THƯỞNG TRIỂN LÃM MỸ THUẬT KHU VỰC VI – THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LẦN THỨ 23 NĂM 2018

    Từ ngày 05/08 đến ngày 12/08/2018, tại Bảo tàng Mỹ thuật Tp.HCM, 97A Phó Đức Chính đã diễn ra triển lãm Mỹ thuật khu vực VI – Tp.HCM lần thứ 23 năm 2018. Triển lãm trưng bày 125 tác...

Khai mạc triển lãm tranh Hội tụ 2024 của 4 Chi hội Hội họa Hà Nội

Vào lúc 17h00’, ngày 06/6/2024, Triển lãm tranh Hội tụ 2024 của 04 Chi hội Hội họa Hà Nội đã được khai mạc tại Nhà triển lãm Mỹ thuật 16 Ngô Quyền. Triển lãm trưng bày 100 tác phẩm của 100 nghệ...

LỄ TRAO GIẢI THƯỞNG HỘI MỸ THUẬT VIỆT NAM, TRAO KỶ NIỆM CHƯƠNG VÌ SỰ NGHIỆP MỸ THUẬT VIỆT NAM NĂM 2018

  Lễ trao giải thưởng Hội Mỹ thuật Việt Nam, trao kỷ niệm chương vì sự nghiệp mỹ thuật Việt Nam năm 2018 sẽ được diễn ra vào 9h ngày 14 tháng 9 năm 2018 tại Nhà Triển lãm 16 Ngô Quyền, Hà...

Bìa Tạp chí Mỹ thuật số 335&336 tháng 11-12/2020

...

Họa sĩ Lâm Na cùng “Đất cất lời kể”

VTV.vn – Với thứ ngôn ngữ cổ xưa của mình, “Đất cất lời kể” cho công chúng yêu nghệ thuật những câu chuyện ngàn năm. Triển lãm tranh của họa sĩ Lâm Na với chủ đề “Đã...