ĐÀM ĐĂNG LẠI – SẮC MÀU HOANG DÃ TRÊN KHỐI HÌNH

 

Có lẽ, đầu tiên để cảm nhận về những tác phẩm điêu khắc của Đàm Đăng Lại chính là sự kích ứng từ các sắc màu. Chúng đậm âm hưởng thổ dân hoang dã, cảm giác không thấy nhiều sự đục đẽo, lắp ghép hay đường hướng của các khối hình.

Các khối hình của Lại đều bắt nguồn từ một khối hoặc tròn, hoặc bầu dục với những kéo dài biến thể…sau đó là những tia bắn ra như những cành cây, như những cái chân con nhện khổng lồ. Chúng có thể kéo dài, thu ngắn, uốn vặn, theo các hướng. Chính những chi tiết này đã làm cho tác phẩm trở nên hoạt,  giàu nhịp điệu, thiên biến tương tác với cảnh quan và không gian xung quanh.

Với những năm tháng sống tại Tây Nguyên, rõ ràng những sắc màu nguyên bản của anh xuất phát từ bản sắc của Tây Nguyên đại ngàn. Các khối chính được tạo hình lúc như con voi với cái vòi dài; thay đổi cấu trúc một chút  nó có thể biến thành con nhím, thành con nhện; có thể thành thân cây, cành cây…gần đây nhất nó lại trở thành những cành lau, cành sậy phất phơ trên cánh đồng đầy nắng ở Đức.

Đàm Đăng Lại (sinh năm 1973)

Nếu nói về sự tương tác với không gian và các loại địa hình thì những khối tạo hình của Đàm Đăng Lại là rất dễ tích hợp.

Điêu khắc của Đàm Đăng Lại  như trò chơi của các khối dài và mảnh. Có thể, một số ý kiến sẽ băn khoăn bởi điêu khắc là sự gọt đẽo nên những khối hình với các chất liệu. Nghĩ tới điêu khắc là nghĩ tới đá, gỗ, đồng, đất… rồi composit giả các chất liệu. Hiện nay, tiếng nói mạnh mẽ của kim loại đang là một trong những chất liệu tiêu điểm của điêu khắc hiện đại. Vậy, chất điêu khắc của Đàm Đăng Lại ở đâu trong khi chúng không thấy nhiều sự hiện diện của gọt, của đẽo… những khối hình mảnh mai như những nhánh thân cây nhiều màu có thể kéo dài mãi, có thể vặn vẹo dáng hình cùng tương ứng với ngần ấy màu sắc.

Khi nói đến sự tương ứng, dịch chuyển, lắp ghép và điều hướng các khối hình điêu khắc phải nhắc tới Nhà điêu khắc Điềm Phùng Thị (1920 -2002). Bà sinh tại Việt Nam, sống và làm việc ở Pháp. Các khối modul trong tạo hình của bà đã thành một khái niệm riêng biệt.  Quan niệm nghệ thuật đơn giản nhưng ẩn chứa một nội lực thâm hậu như một thứ tôn giáo. Sau rất nhiều sáng tạo và điều chỉnh, cuối cùng tất cả chỉ là một tập hợp của bảy khối hình (modul). Chỉ vậy thôi mà các tác phẩm của và không bao giờ nhàm chán bởi sự xoay vần của các khối hình lắp ghép. Không những thế chúng có thể thu phóng ra rất nhiều kích cỡ khác nhau; có lẽ khó có giới hạn về kích thước. Bảy khối hình của bà được coi như một thứ tâm linh sâu thẳm trong cõi lòng. Bao giờ cũng là “Thân, Khẩu và Ý” tạo thành  chủ thể trong tất cả các tác phẩm. Chúng đa dạng và linh hoạt phù hợp với hầu hết các không gian: trong  phòng khách, trên bàn làm việc, trong vườn nhà tới công viên, đường phố và thậm chí sử dụng cả trong các khu lưu niệm, lăng mộ…

ĐÀM ĐĂNG LẠI – Sức mạnh vùng đất. 2016. Kim loại, nhựa, composite, sơn màu. H = 850cm. Thuộc sở hữu của Resort Flamingo Đại Lải (Vĩnh Phúc, Việt Nam)

 

ĐÀM ĐĂNG LẠI – Còn nhớ hay đã quên. 2013. Gỗ, màu acrylic. 350x250x200cm. Trưng bày tại Trung tâm Văn hóa thành phố Kitahiroshima (Nhật Bản).

 

ĐÀM ĐĂNG LẠI – Em đi đây. 2014. Gỗ, đồng, màu acrylic. 60x50x40cm. Sưu tập tư nhân

 

ĐÀM ĐĂNG LẠI – Anh đi em nhé. 2014. Gỗ, đồng, màu acrylic. 50x50x35cm. Sưu tập tư nhân

Đàm Đăng Lại cũng có những những khám phá lắp ghép về hình có tính chất tương đối giống Điềm Phùng Thị. Vật thể và khối hình của anh có thể đặt ở các vị trí khác nhau.  Có thể là trên một khoảng đất trống, một khu đồi thoai thoải, bên một hồ nước, thậm chí trên mặt hồ, trên tuyết trắng, trên cánh đồng mà chỉ cần biến đổi về hình chứ không phải biến đổi nhiều về cấu trúc tạo hình của chủ thể. Các hướng đều có thể biến và chuyển cho phù hợp với cảnh quan của không gian xung quanh. Có thể thấy tính khả dụng, linh hoạt rất rõ trong nhiều không gian.

Chất Tây Nguyên hoang dã là dấu ấn đậm nét trong sắc màu của Lại. Đặc biệt là màu đỏ son. Nó vừa gợi lên những lễ nghi tôn giáo, những huyền bí u hoặc trong các khu tượng nhà mồ nhưng lại tươi vui rộn ràng như lễ hội…

Điêu khắc vốn ít màu, thường không có màu, chỉ đơn giản là màu tự thân của vật liệu. Nhưng Đàm Đăng Lại đã dùng màu sặc sỡ để biến những khối hình trở nên vui tươi và phấn khích. Chúng đem lại sự kích thích về thị giác. Và với điêu khắc sự kích thích thị giác của màu trên các khối hình là điều ít thấy.

Những màu sắc sặc sỡ đi ngược lại với bản chất kiệm màu của điêu khắc truyền thống xuất phát từ Nhật Bản, nơi anh sinh sống sau khi kết hôn với một cô gái Nhật Bản. Thời gian tuyết trắng trong năm rất dài, trải dài một màu trắng. Vì thế anh nghĩ ra những thứ sắc màu tươi vui trên các khối hình để giảm bớt sự đơn điệu của khối. Sau khi được người yêu nghệ thuật đón nhận và yêu thích, anh tiếp tục sáng tạo theo chuỗi ý tưởng “nhiều sắc trên khối hình” khiến chúng trở nên sinh động và bắt mắt về thị giác.

ĐÀM ĐĂNG LẠI – Động vật. 2009. Gỗ anh đào. 55x75x25cm

 

ĐÀM ĐĂNG LẠI – Gió trượt Moere. 2013. Gỗ tự nhiên. Trưng bày tại Công viên Moerenuma Sapporo (Nhật Bản)

 

ĐÀM ĐĂNG LẠI – Gió màu mây. 2018. Cành cây tự nhiên, màu acrylic 700x750x250cm. Trưng bày tại Gió – lễ hội Nghệ thuật Quốc tế Zierenberg và Habichtswald (Đức). Hiện thuộc sưu tập của Thành phố Zierenberg.

 

ĐÀM ĐĂNG LẠI – Phấn hoa. 2014. Ống nhựa, composite, sơn, màu acrylic trên gỗ 800x350x250cm. Trưng bày tại Lễ hội Nghệ thuật Đương đại Daegu. Gangjeong (Hàn Quốc)

Đàm Đăng Lại sinh năm 1973 tại Phú Thọ, một thời gian dài sống ở Tây Nguyên, tốt nghiệp Đại học Nghệ thuật Huế, hiện làm việc và hoạt động nghệ thuật chủ yếu tại Nhật Bản nhưng luôn mong muốn hoạt động nghệ thuật ở cả quê nhà.

Năm 2017, trong dự án “Art in the Forest” của tập đoàn Flamingo Đại Lải, cụm tác phẩm “Sức mạnh vùng đất” của anh là một tập hợp “những thân cây nhiều màu” đã đem lại những hiệu ứng cực tốt về thị giác và sự hòa hợp đến lạ lùng với cảnh quan.

Giữa năm 2018, Đàm Đăng Lại  lại trình bày tác phẩm mới tại Thành phố Zierenbeg (Đức). Ngay lập tức chúng lại trở thành tiêu điểm và được nhiều người yêu thích.

Những tác phẩm của Lại là một tổ hợp sắp đặt được liên kết thành từng cụm. Hoặc một cụm lớn hoặc hai ba cụm nhỏ. Nó như bố cục trong tranh chứ không đơn thuần là những tác phẩm với khối hình đơn lẻ. Chính sự tương tứng đã tương tác chặt chẽ để làm nên một không gian điêu khắc sắp đặt giàu tính trang trí. Ngôn ngữ của hình khối đã được chắt lọc, trở về một vài thể thống nhất để từ đó xoay chuyển tạo nên tiếng nói tự thân.

Và ngôn ngữ ấy hiện đang phù hợp với những quan niệm về điêu khắc hiện đại, trong đó mọi vật thể đều phải sắp xếp để phù hợp với cảnh quan.

Với chất liệu thông dụng là gỗ và kim loại anh có thể thoải mái gọt đẽo và sáng tác. Nhỏ thì đục mà to thì lắp ghép.

Chính vì tạo ra được những khối hình riêng biệt, tao ra dư vị sắc màu đặc biệt và linh hoạt trong các không gian nên tác phẩm của anh dễ thích ứng với không gian. Đây là điều quan trọng của điêu khắc hiện đại khi vấn đề cảnh quan được đặt ra đầu tiên…

Với quá trình hoạt động nghệ thuật có nhiều dấu ấn có bản sắc riêng và mong muốn được hoạt động nghệ thuật nhiều hơn ở Việt Nam, chúng ta chờ đợi những tác phẩm mới của Đàm Đăng Lại trong tương lai…

Thiên Minh

Tin cùng chuyên mục

Nhà điêu khắc Đinh Gia Thắng: Từ tượng đài đến những phá cách

NDO – Tại triển lãm “Nắng tháng 3” khai mạc ngày 16/4 do Hội Mỹ thuật Thành phố Đà Nẵng sẽ phối hợp với Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng tổ chức tại Bảo tàng, nhà điêu khắc, tác giả...

Tác phẩm “Hội cầu mưa” của họa sĩ Nguyễn Thái Cớ thể hiện giao cảm và những nét độc đáo

Tham gia nhiều hoạt động của Hội Văn học Nghệ thuật Hưng Yên, tôi có nhiều cơ duyên gặp họa sĩ trẻ Nguyễn Thái Cớ. Mỗi lần trao đổi về nghệ thuật, tôi đều có ấn tượng về tố chất...

Dòng chảy âm thầm, sâu lắng trong tranh Nguyễn Ngọc Thọ

Cố họa sĩ Ngọc Thọ (1925-2016) thuộc thế hệ thứ ba của nền mỹ thuật hiện đại Việt Nam, sau “Đông Dương” và “Kháng chiến”. Tên tuổi ông gắn với hội họa sơn mài, sơn dầu, mang bản...

Tiếng hót trong đêm

Trong những ngày Hà Nội vào độ cuối thu, Blue Space Gallery kết hợp với Manzi Art Space đã tổ chức một sự kiện văn hóa đặc biệt: triển lãm “Tiếng hót” kỷ niệm 90 năm ngày sinh cố họa sĩ...

Quyện trong thế giới hội họa của Nguyễn Đình Tuyên

NDO – Không khoa trương, không ồn ào, không nổi loạn, Nguyễn Đình Tuyên đến với hội họa bằng một tình cảm chân thành hiếm có. Bút pháp của anh hòa quyện giữa tô và vẽ, giữa vẽ và bôi,...

Tin cùng chuyên mục

Triển lãm “Sắc quê & Ký họa” của họa sĩ Quỳnh Thơm 

Triển lãm tranh “Sắc quê & Ký họa” của họa sĩ Quỳnh Thơm đã khai mạc vào lúc 17h00, ngày 27/5/2024 tại Nhà Triển lãm Mỹ thuật 16 Ngô Quyền, Hà Nội. Đến dự buổi khai mạc có nhà phê bình...

Triển lãm nghiên cứu điền dã Nam Định, Bắc Ninh – Hi vọng cho một thế hệ nghiên cứu trẻ

Nằm trong chuỗi hoạt động hướng tới kỷ niệm 100 năm thành lập trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam (1925 – 2025), triển lãm “Nghiên cứu Điền dã Nam Định, Bắc Ninh” là hoạt động của...

Màu sắc hòa quyện giữa hai nền văn hóa vùng cao

Hôm nay, tại trung tâm phồn hoa đất Hà Thành, triển lãm “Câu chuyện vùng cao” của hai họa sĩ Hướng Tâm Đường và Trần Nguyên Thế đã mang đến cho công chúng thủ đô được sống trong...

Phát huy giá trị di sản tại Biệt thự Pháp cổ 49 Trần Hưng Đạo    

Tiếp nối chuỗi hoạt động nhân kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ, Ký kết Hiệp định Geneva và Tiếp quản Thủ đô (1954 – 2024), chiều 10/5, Ban vận động Mỹ thuật và Ngoại giao văn...

Khát vọng người Đất tổ Hùng Vương trong hội hoạ, điêu khắc

Chiều 6/5, tại Nhà triển lãm Mỹ thuật 16 Ngô Quyền (Hà Nội) đã diễn ra khai mạc triển lãm với chủ đề  “Khát” của họa sỹ Nguyễn Thành Việt và nhà điêu khắc Triệu Tiến Công – hai...

Có thể bạn quan tâm

Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm tổ chức triển lãm kỷ niệm 70 chiến thắng Điện Biên Phủ

Triển lãm kỷ niệm 70 năm chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954-7/5/2024) do Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm tổ chức tại Nhà triển lãm 29 Hàng Bài, Hoàn Kiếm,...

Khai mạc dự án “cung đường nghệ thuật” tại Đà Lạt

NDO – “Cung đường nghệ thuật” chính thức khai mạc trên đường Lý Tự Trọng, thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, với nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật đa dạng, có tính sáng tạo cao,...

BỘ SƯU TẬP NGHỆ THUẬT CỦA LAMARQUE DALAT VILLA

  Lamarque Dalat villa hiện nay được xem như là một trong những biệt thự sang trọng và đẳng cấp nhất ở thành phố Đà Lạt. Không chỉ gây ấn tượng bởi hình hài của một tiểu lâu đài với...

Phát động sáng tác tranh cổ động kỷ niệm 80 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam

Chiều 29/3/2024, tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam (28A Điện Biên Phủ, Ba Đình, Hà Nội), Cục Tuyên huấn/Tổng cục Chính trị QĐND Việt Nam tổ chức lễ phát động sáng tác tranh cổ động kỷ...

Triển lãm của Yayoi Kusama tại Bảo tàng Hirshhorn

Bảo tàng điêu khắc Hirshhorn ở Washington, DC (Mỹ) sẽ kéo dài triển lãm “One with Eternity: Yayoi Kusama in the Hirshhorn Collection” của Yayoi Kusama cho đến ngày 16 tháng 7 năm 2023 thay vì dự kiến kết thúc...

Cầu đi bộ biến thành không gian nghệ thuật

NDO – Cầu dành cho người đi bộ trên phố Trần Nhật Duật, quận Hoàn Kiếm (Hà Nội) đã được trang trí thành không gian nghệ thuật ánh sáng với chủ đề “Nước”, thu hút sự quan tâm của...