NHẠC SĨ – HỌA SĨ NGUYỄN ĐÌNH PHÚC

 

Nguyễn Đình Phúc, tên thật là Tô Thắng, sinh năm 1919, mất năm 2001. Quê cha ông ở đảo Mác-ti-níc, miền Nam châu Phi, với hàng dừa xanh trên nền trời biển xanh biếc. Cha ông mất sớm. Còn mẹ ông quê ở làng Đìa, Tuyên Quang.
Thủa nhỏ ông theo học ở trường Tiểu học Hàng Vôi, sau đó học trường Trung học Thăng Long, Hà Nội.
Nguyễn Đình Phúc nguyên là học sinh khóa dự bị Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương. Năm 1943, ông vẽ bức tranh sơn dầu “Chú bé thổi sáo” trưng bày tại Triển lãm Duy nhất (Salon Unique 43), được trao giải nhất kèm thêm tiền thưởng 500 đồng Đông Dương (thời bấy giờ là 3 đồng 1 tạ gạo).
Năm 1946, tại Triển lãm Mỹ thuật Toàn quốc đầu tiên của Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, ông có bức “Trong và sáng” cũng được giải thưởng và được Nhà nước mua.

Nguyễn Đình Phúc (1919-2001) – Chân dung họa sĩ Nguyễn Gia Trí

 

Nguyễn ĐÌnh Phúc (1919-2001) – Chân dung họa sĩ Trần Văn Cẩn

 

Nguyễn Đình Phúc (1919-2001) – Chân dung nhà văn Nguyễn Tuân

Ngoài hội họa, ông say mê âm nhạc. Ông học nhạc do thầy người Nga dạy, chơi trong dàn nhạc Hà Nội lúc bấy giờ. Năm 1942, ông đã tham gia ban nhạc A.B.C. – một ban nhạc có tư tưởng tiến bộ. Ban nhạc đã đi diễn khắp nơi trong nước từ Vinh, Huế, Nha Trang đến Đà Lạt, Sài Gòn, lấy tiền làm từ thiện.
Năm 1944, ông đã viết hai nhạc phẩm nổi tiếng “Lời du tử” và “Cô lái đò”, lời thơ Nguyễn Bính.

Chiều nay biết về đâu
Dừng chân ta ngắm bao cảnh sầu
Ai đi trong lớp sương sa
Người đâu ta nhớ nơi quê nhà

Do có tư tưởng tiến bộ, Nguyễn Đình Phúc đã được tiếp xúc với cách mạng. Tháng 4/1945, ông được giao làm đạo diễn vở kịch thơ “Nợ nước thù nhà” để tuyên truyền tư tưởng yêu nước và lấy tiền góp vào quỹ cứu đói cho đồng bào Bắc Bộ.
Tiếng súng chống Pháp bùng nổ, ông cùng các chiến sĩ rời thủ đô lên Việt Bắc kháng chiến. Năm 1947, ông có bài trường ca “Chiến thắng sông Lô”, mặc dầu ông đã trở thành thương binh, trong bệnh án ghi không còn đầy một lá phổi, với vết mổ sau lưng sâu hoắm chưa liền.
Ông cũng là người đầu tiên viết nhạc cho điện ảnh, các phim “Chung một dòng sông”, “Công trình thủy lợi Bắc Hưng Hải”.

Nguyễn Đình Phúc (1919-2001) – Chân dung nhà văn Nguyễn Tuân

 

Nguyễn Đình Phúc (1919-2001) – Chân dung họa sĩ Dương Bích Liên

 

Nhạc sĩ, họa sĩ Nguyễn Đình Phúc và nhiếp ảnh gia Võ An Ninh.

Năm 1952, Nguyễn Đình Phúc được Nhà nước cử sang Pháp với nhiệm vụ phụ trách phong trào Việt kiều ở Pháp, như tổ chức mít tinh phản đối chính quyền Pháp mang quân sang đánh Việt Nam. Một buổi sáng tháng 12/1952, ông đã một tổ chức cuộc mít tinh đông tới 500 người, đang đi biểu tình thì bị cảnh sát Pháp buộc giải tán và bắt đi một số người để lấy cung, giữ trong 24 giờ rồi thả. Ông đã nhanh chân trốn thoát.
Khi về nước, Nguyễn Đình Phúc tiếp tục tham gia các hoạt động văn nghệ như triển lãm tranh, tổ chức các buổi hòa nhạc và sáng tác các bản nhạc. Nổi tiếng nhất là bản nhạc “Tiếng đàn bầu” phổ thơ Lữ Giang. Bản nhạc du dương trầm bổng, âm thanh thánh thót, ai nghe cũng phải ca ngợi thật là tuyệt tác.
Ở tuổi già, trong ngôi nhà 13 phố Hàng Buồm, ông vẫn cầm bút vẽ chân dung các nghệ sĩ cùng thời với ông.
Tết đến hai ông bà lại đến thăm người bạn thân nhất là họa sĩ Nguyễn Tư Nghiêm. Ông mang theo cặp bánh chưng vừa là chúc Tết vừa là mừng tuổi, không phải một lần, mà nhiều lần (lúc ông Nghiêm còn sống một mình, chưa làm bạn với Thu Giang).
Nguyễn Đình Phúc là người đức độ, quý mến bạn bè. Ông có tặng tôi cuốn sách song ngữ tiếng Việt và tiếng Lào do ông chủ biên: “Nền văn hóa của đất nước Lào”. Vì có một thời ông là chuyên gia cho Bộ Văn hóa Lào nên ông rất thông thạo tiếng Lào.

Nguyễn Bá Đạm

 

 

Tin cùng chuyên mục

Vũ Cao Đàm: Giao thoa văn hóa và sáng tạo nghệ thuật

Soi chiếu từ khía cạnh du nhập, phản tư và giao thoa văn hóa với Tây phương, các sáng tác của Vũ Cao Đàm là sự nối dài của hai nền văn hóa trên hành trình khai phá ngôn ngữ nghệ thuật của ông...

Di sản nghệ thuật của Mai Trung Thứ

Cùng Lê Phổ, Vũ Cao Đàm và Lê Thị Lựu tạo lập nên tứ kiệt Đông Dương tại Pháp, danh họa Mai Trung Thứ với các tác phẩm đồ sộ truyền lại cho hậu thế mang nhiều tình cảm cũng như ý niệm...

Hội họa của Lê Phổ: Từ Hà Nội tới Paris

Lê Phổ (1907 – 2001), tốt nghiệp khóa I Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương (l’École des Beaux-Arts d’Indochine), hiện là một trong những danh họa Việt được nhắc tới nhiều nhất trên...

Nhớ họa sĩ Nguyễn Thụ, người thầy kính yêu!

Họa sĩ Nguyễn Thụ sinh năm 1930, tốt nghiệp Trường Mĩ thuật Việt Nam (tiền thân là Trường Cao đẳng Mĩ thuật Đông Dương) khoá Tô Ngọc Vân (1957 – 1962 ) cùng các hoạ sĩ Vũ Giáng Hương, Phạm...

Odilon Redon người tự minh họa giấc mơ

Odilon Redon (1840 – 1916) là một nghịch lý khuất lấp. Ông sống giữa thời đại Ấn tượng và hậu-Ấn tượng trăm hoa đua nở của những Renoir, Gauguin và Van Gogh. Song, ngoại trừ được công nhận trong...

Có thể bạn quan tâm

Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm tổ chức triển lãm kỷ niệm 70 chiến thắng Điện Biên Phủ

Triển lãm kỷ niệm 70 năm chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954-7/5/2024) do Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm tổ chức tại Nhà triển lãm 29 Hàng Bài, Hoàn Kiếm,...

Họa sĩ Hoàng Công Luận sự nghiệp sáng tác và đào tạo

Năm 1958, đặc khu Hồng Quảng (nay là tỉnh Quảng Ninh) mở đợt chỉnh đốn vùng than, được gọi là cải tiến quản lý xí nghiệp nhằm tăng nhanh sản lượng than đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất...

CÁC BẬC THẦY HỘI HỌA HIỆN ĐẠI VIỆT NAM: GÓC NHÌN TỪ CÁI BẤT TOÀN

  Khi ngẫm về các bậc thầy hội họa hiện đại Việt Nam như Nguyễn Phan Chánh, Nguyễn Gia Trí, Nguyễn Sáng, Nguyễn Tư Nghiêm… chúng ta có thể đặt câu hỏi rằng, có gì giống nhau giữa họ,...

Triển lãm “Câu chuyện đầu năm”: Thổi hồn vào nghệ thuật màu nước, tranh lụa

NDO – Chiều tối 29/3, Triển lãm tranh “Câu chuyện đầu năm” đã khai mạc tại Nhà triển lãm số 29 Hàng Bài, Hoàn Kiếm, Hà Nội. Triển lãm giới thiệu 67 tác phẩm của 5 hoạ sĩ Phạm Thanh Sơn,...

Triển lãm tranh “99” của những người làm báo

(Thanhuytphcm.vn) – Sáng 18/6, tại Cơ quan Thông Tấn xã Việt Nam khu vực phía Nam, 116 đường Nguyễn Thị Minh Khai, phường Võ Thị Sáu, Quận 3, Hội Nhà báo Việt Nam phối hợp Thông Tấn xã Việt Nam,...

Triển lãm Mỹ thuật Khu vực VI (TP.Hồ Chí Minh) lần thứ 25 năm 20

Triển lãm không tổ chức khai mạc do dịch COVID-19. Triển lãm trưng bày 183 tác phẩm của 133 tác giả. Trong đó 108 tác phẩm của 77 hội viên Trung ương và 75 tác phẩm của 56 tác giả chưa là hội viên....