CẢNH SẮC MÙA XUÂN TRÊN GỐM CỔ

 

Mùa xuân – mùa của cây lá đâm chồi nảy lộc khoe sắc với thiên nhiên, mùa của chim muôn ríu rít chuyền cành, mùa của sự an lành thanh khiết, mùa của đất trời nắng ráo, trong xanh. Xuân về mang cái đẹp, sức sống đến cho cỏ cây hoa lá và mang cả những náo nức, mê say cho lòng người… Và mùa xuân cũng là đề tài muôn thuở được những nghệ nhân từ cổ chí kim thể hiện trên các tác phẩm hội họa, điêu khắc dân gian và trang trí trên gốm sứ…

Trong số hàng trăm ngàn hiện vật gốm sứ Chu Đậu có niên đại cách đây hơn 500 năm được khai quật tại vùng biển Cù Lao Chàm – Hội An, ngoài những đề tài quen thuộc về thiên nhiên, cảnh vật, đất nước, con người Đại Việt vào thời Lê sơ ở thế kỷ XV, XVI thì cũng có không ít những hiện vật gốm sứ cổ được những người nghệ nhân xưa thể hiện những mô-típ trang trí về cảnh sắc, thiên nhiên thời đó khi đất trời vào Xuân…

Sắc xuân trên gốm cổ Chu Đậu được những người nghệ nhân xưa thể hiện trên hầu hết các loại hình từ những chiếc đĩa đại, đĩa lớn, đĩa trung, đĩa nhỏ, bình tỳ bà, kendy, bát, chén đến những chiếc âu, bình, liễn, hủ, lọ, hộp… Và bao trùm lên trên hết là những hình ảnh sống động, ngập tràn sắc xuân của một đất nước Đại Việt tươi đẹp, thanh bình với những đề tài trang trí đa dạng và cách thể hiện phong phú.

Cảnh sắc mùa xuân trên gốm cổ Chu Đậu

 

Chiếc đĩa đại vẽ hoa cúc-loại hoa thường nở vào mùa xuân

 

Chiếc đĩa vẽ hình chú nai ngậm bông hoa thong dong giữa đồng cỏ

 

Chú chim vui hót chuyền cành trang trí trên nắp hộp lớn
Phong cảnh mùa xuân trang trí trên nóc một chiếc hộp lớn
Bức tranh sơn thuỷ mùa xuân trên chiếc đĩa cổ nhuốm màu thời gian

Thông qua những nét vẽ cách đây hàng trăm năm, ta có thể cảm nhận được sắc xuân tưng bừng, rộn rã, vui tươi với cỏ, cây, hoa lá đâm chồi nãy lộc đón những ánh nắng ấm áp của mùa xuân giữa phong cảnh núi non trùng trùng điệp, biển cả mênh mông, sông dài lượn sóng, trời trong nắng ráo… Cảnh sắc mùa xuân hiện lên rõ nét trên những đồ gốm men trắng hoa lam hoặc men ngũ thái, men tam thái (thường được vẽ bằng ba màu: vàng, đỏ, xanh lục) với những hình ảnh mang đậm cảnh sắc, hồn quê nông thôn Việt Nam như bụi chuối, bờ tre, khóm trúc, nhánh mai, cành đào, cây tùng…; với hình ảnh các loài hoa muôn màu khoe hương, tỏa sắc như cúc, lựu, phù dung, mẫu đơn, vạn thọ, súng, sen… được điểm tô thêm những mẫu dây hoa lá cách điệu.

Cảnh sắc mùa xuân còn được thể hiện một cách sinh động với hình ảnh chim muông (như chim én, phượng hoàng, bồ nông, yểng, bói cá, sếu, le le, sẻ, chích chòe…), ong, bướm, chuồn chuồn… ríu rít, dập dìu bên hoa lá, cỏ cây tươi thắm; hình ảnh đàn chim đang chao liệng giữa trời xanh giữa khung cảnh nhộn nhịp trên bến dưới thuyền đi du xuân thưởng ngoạn hay hình ảnh một chú nai (hay hoẵng) đang ngậm một bông hoa nở rộ trong dong trên đồng cỏ xanh; hình ảnh cá tôm từng đàn bơi lượn giữa hoa lá, rong rêu xanh tươi; hình ảnh những chú voi, ngựa, trâu, nai, dê, hươu… đang nhởn nhơ dạo bước kiếm ăn trên những cánh đồng cây cỏ tốt tươi.

Bát tam thái vẽ hoa đào
Một chú cá tung tăng bơi lội giữa đầm sen nở rộ trang trí trên một chiếc đĩa
Đĩa nhỏ vẽ hình chú chim đang kiếm mồi dưới những cành đào nở rộ
Đĩa tam thái vẽ hình trò chơi ngày tết chọi gà

 

Cảnh sắc mùa xuân sinh động trang trí trên một chiếc âu

 

Chim chóc dập dìu bên những đoá sen nở sen nở rộ trên một chiếc âu nhỏ

Mùa xuân – mùa của lễ hội, của những trò chơi dân gian tao nhã như cờ người, đấu vật, đánh đu, chọi trâu, đá gà… Chính vì vậy, những người nghệ nhân gốm Chu Đậu xưa bằng nét vẽ của mình cũng đã thể hiện một số trò chơi dân ngày xuân trên sản phẩm gốm sứ. Đó là hình ảnh con trâu có vẻ như đang chọi nhau giữa những đám mây cuộn cách điệu hay dây hoa lá cuộn vẽ trên những chiếc đĩa, hình ảnh hai chú gà đang đá nhau dưới một gốc cây tùng cành lá xum xuê được vẽ bằng men tam thái trên chiếc đĩa có vành miệng chia thùy…

Với những nét vẻ tả thực đầy tươi vui, sống động, sắc xuân trên gốm cổ Chu Đậu thể hiện được một cảnh sắc thiên nhiên thanh bình, tươi đẹp, tràn đầy sức sống với cỏ cây, hoa lá, vạn vật thắm xanh, tươi tốt; với chim chóc, muôn thú rộn ràng hòa cùng tiết trời vào xuân; với những thú vui dân gian tao nhã mỗi dịp Tết đến xuân về… Thông qua những họa tiết này có thể thấy đất ta vào thời Lê sơ ở thế kỷ XV, XVI là một đất nước tươi đẹp, thanh bình với một xã hội ổn định, kinh tế phát triển, đời sống nhân dân được ấm no, thịnh vượng…

Lâm Đăng Khoa 

 

 

Tin cùng chuyên mục

Hoa văn kể chuyện năm Rồng

Con rồng là một hình tượng có vị trí đặc biệt trong văn hóa, tín ngưỡng tâm linh của dân tộc Việt Nam. Hình tượng rồng Việt vì thế hiện diện đa dạng trong mọi mặt đời sống xã hội từ...

Sự ra đời của hình ảnh rồng – tiên trong mỹ thuật

Việt Nam là một đất nước có thể tự hào với truyền thống văn hóa đặc sắc. Trong những truyền thuyết của người Việt chuyện Lạc Long Quân và Âu Cơ, chuyện Cha Rồng Mẹ Tiên lý giải sự hình...

Gia đình và Bốn mùa

Trong nền văn học – nghệ thuật cổ điển của chúng ta xưa, các tác giả và người thưởng thức luôn có một quan điểm chung là: “Thi trung hữu họa, họa trung hữu thi” (trong thơ có họa, có...

Tranh cổ động một thời

Những họa sĩ tiền bối như Vũ Văn Thu, Nguyễn Hiếu, Nguyễn Hữu, Huỳnh Công Nhãn (Huỳnh Phương Đông), Nguyễn Thuận, Phan Thư, Linh Chi, Trịnh Kim Vinh, Văn Hoè, Đình Khang, Thang Trần Phềnh, Võ thành...

Tranh Tết những ngày độc lập

Cứ mỗi lần Tết đến, lại thấy những bức tranh có những màu sắc thô mộc, vui tươi, chân thật và biểu dương được cả một tinh thần dân tộc. Những tranh tết đó có từ lâu rồi, và cứ hàng...

Có thể bạn quan tâm

Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm tổ chức triển lãm kỷ niệm 70 chiến thắng Điện Biên Phủ

Triển lãm kỷ niệm 70 năm chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954-7/5/2024) do Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm tổ chức tại Nhà triển lãm 29 Hàng Bài, Hoàn Kiếm,...

BỨC TƯỢNG ĐỨC MẸ BAN ƠN Ở NHÀ THỜ DOMAINE DE MARIE ĐÀ LẠT

  Nhà thờ Domaine de Marie – Đà Lạt Nhà thờ Domaine de Marie còn được gọi là nhà thờ Vinh Sơn (vì là nguyện đường của các soeurs Nữ Tử Bác Ái Vinh Sơn), nhà thờ Mai Anh (vì trước đây khu...

Thi vẽ tranh “Đan Mạch trong mắt em” 2023

(ĐCSVN) – Với chủ đề “Tương lai xanh”, cuộc thi vẽ tranh “Đan Mạch trong mắt em” 2023 là hoạt động nằm trong chương trình kỷ niệm 10 năm ký kết Hiệp định Đối tác Toàn diện giữa Việt...

Nghệ thuật công cộng trong không gian đô thị qua cách tiếp cận một số hình thức nghệ thuật đương đại

Nghệ thuật công cộng là loại hình nghệ thuật đa dạng về quan điểm và hình thức biểu hiện. Lịch sử thế giới cho thấy, một thành phố phát triển không bao giờ bỏ qua nghệ thuật đương đại....

Ngày hội sắc màu ‘Thiếu nhi Việt Nam làm nghìn việc tốt’

(Chinhphu.vn) – Chương trình được triển khai nhằm tạo sân chơi lành mạnh, bổ ích cùng màu sắc cho thiếu niên, nhi đồng; khuyến khích sáng tạo, góp phần bồi dưỡng và phát triển khả năng hội...

DIỆN MẠO BỘ SƯU TẬP TRANH LỤA CỦA BẢO TÀNG MỸ THUẬT VIỆT NAM

  Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam do họa sĩ – nhà nghiên cứu Nguyễn Đỗ Cung sáng lập năm 1966 là nơi trưng bày, gìn giữ những tác phẩm quý về nghệ thuật tạo hình cổ đại – hiện đại...