NỀN MỸ THUẬT CHÍNH TRỊ

 

Người ta thường thấy những hình tượng dành cho mục đích chính trị được sử dụng trên khắp thế giới. Điển hình những bức tranh khảm thời kỳ Byzantine thuộc thế kỷ thứ 6 mô tả các triều đình của Justinian và Theodora ở cung thánh của nhà thờ tại San Vitale; ở đây, những mục đích chính trị và tôn giáo được hợp nhất ở mỹ thuật. San Vitale thuộc thành phố cảng Ravena, nằm ở bờ biển phía đông nước Ý, vào thế kỷ thứ 6 là một phần đất quan trọng mang tính chiến lược của đế chế Byzantine. Hoàng đế và hoàng hậu cai trị ở Constantinople (Istanbul ngày nay), Thổ Nhĩ Kỳ và cả hai cùng chưa từng đến Ravenna. Nhưng hoàng đế Justinian ra lệnh xây dựng các nhà thờ khắp đế quốc như là dấu hiệu về lòng mộ đạo và là sự khẳng định về quyền lực hợp pháp của ông.

Tranh khảm của Justinian cho thấy những tu sĩ và chiến binh ở hai bên ông ta. Mặc một chiếc áo choàng dát vàng và cầm một thánh giá khảm kim cương là Maximian, một vị tổng giám mục của Ravenna. Justinian mặc một chiếc áo choàng màu tím và đội vương miện biểu thị vương quyền cai trị của ông; quanh đầu ông là một hào quang biểu hiện cho thần linh. Ở phía bên phải của nhà vua có hai quan cận thần và một vệ binh. Người sau cầm một chiếc khiên có khắc chữ Chi – Rho, hai chữ đầu tiên mang tên bằng tiếng Hy Lạp của Chúa Jesus. Đây là những chữ Constantine đặt trên chiếc khiên của mình sau khi công nhận sức mạnh của Thánh giá.

Triều đình Justinian, khoảng 547. Tranh khảm, 2,64×3,65m. San Vitale, Ravenna, Ý
Triều đình Theodora, khoảng 547. Tranh khảm, 2,64×3,65m. San Vitale, Ravenna, Ý

Tranh khảm về Theodora cho thấy bà ta đứng ở trong một phòng vòng cung của giáo đường giữa các tu sĩ và những thị nữ. Bà đang dâng hiến một lễ văn trên phần dưới của chiếc áo choàng màu tím của bà có thêu hình ba vị vua. Giống như vua Justinian, bà cũng đội vương miện, và vòng hào quang là dấu hiệu thánh thần của bà (mặc dù bà đã từng là một gái điếm hạng sang trước khi trở thành hoàng hậu). Chậu nước thánh ở phía xa bên trái của bức tranh khảm nhắc nhở người xem nhớ lại nghi lễ khi trở thành một người Thiên Chúa giáo.

Thông điệp từ những bức tranh khảm này muốn khẳng định Justinian là người thừa kế hợp pháp của Constantine và Theodora là nhiếp chính của ông. Lòng mộ đạo của Justinian, giống như của Theodora được chứng tỏ bởi sự gần gũi với những viên chức của Giáo hội và bởi những biểu hiện thần thánh. Từ quan điểm chính trị những bức tranh khảm được thay thế cho những người trị vì và đưa ra hình ảnh của một đế quốc hùng mạnh thịnh vượng được hỗ trợ bởi Giáo hội và quân đội.

Jacques-Louis David – Napoleon ở đèo Thánh Bernard, 1800. Tranh sơn dầu 2,44×2,31m. Bảo tàng quốc gia du Château de Versailles

Một kiểu hình ảnh khác vẫn tồn tại trong Mỹ thuật phương Tây là tranh chân dung cưỡi ngựa – một vị vua trên lưng ngựa. Một trong những khuôn mẫu ấn tượng huyền thoại nhất là bức tranh Napoléon ở đèo Thánh Bernard, năm 1800 của Jacques-Louis David (1748 – 1825), mô tả Napoléon trong một phong cách lý tưởng hóa. Ông ta được cho cưỡi trên một con ngựa đầy ấn tượng (trong thực tế, ông ta cưỡi một con lừa), tương phản với bộ quân phục cắt may công phu và phong thái chỉ huy, đội quân của ông hầu như chỉ thấy ẩn hiện xa xa. Hàng chữ khắc nổi bật trên những tảng đá ở tiền cảnh bên dưới Napoléon là “BONAPARTE” (tên riêng của ông). Ít khác biệt, như thể bị che phủ bởi tiếng tăm và phong thái của Napoléon là những cái tên của những nhà quân sự sáng chói trước ông – Carolus Magnuc (Charlemagne) là Vị Hoàng Đế La Mã Thiêng Liêng đầu tiên, lên ngôi thăm 800 và Hanibal, viên đại tướng người Carthaginian thuộc thế kỷ thứ ba trước CN được người ta kể lại đã dẫn một đoàn voi vượt dãy núi Alps trong cuộc chiến tranh Punic giữa Rome và Carthage.

Laurie Schneider Adams

     Trần Văn Huân (dịch) 

 

 

Tin cùng chuyên mục

Frank Perrin – “Cầu nguyện, Tình yêu, Đối kháng” qua ngôn ngữ người mù

Frank Perrin là một nghệ sĩ người Pháp sống ở Paris, người đã dành một phần đời mình để khám phá khái niệm về Chủ nghĩa Hậu tư bản và biên soạn một bản tóm tắt về những nỗi ám ảnh...

10 tranh đắt nhất thế giới trong năm 2023

Tranh người tình của Picasso giá 139,4 triệu USD, “Quý cô cầm quạt” của Gustav Klimt đạt hơn 108 triệu USD, là những tác phẩm đắt nhất năm nay. Theo thống kê từ trang web nghệ thuật Artsy,...

Vấn đề đương đại và nghệ thuật đương đại

Vấn đề đương đại (contemporary issues) và nghệ thuật đương đại (contemporary art) là một trong những mấu chốt quan trọng trong công việc thực hành nghệ thuật (art practice) của mỗi nghệ sĩ. Khái...

“Femme à la montre” của Picasso trở thành tác phẩm đấu giá đắt giá nhất trong năm nay

NDO – Kiệt tác “Femme à la montre” (tạm dịch: Người phụ nữ đeo đồng hồ) sáng tác năm 1932 của danh họa Pablo Picasso đã được bán với giá hơn 139 triệu USD tại cuộc đấu giá của...

Abanindranath Tagore – Người đặt nền móng cho nghệ thuật hiện đại Ấn Độ

Vào giữa thế kỷ 19, lợi dụng sự xung đột nội bộ giữa các tôn giáo, các tiểu vương quốc trên lãnh thổ Ấn Độ, người Anh, thông qua công ty Đông Ấn, đã dần dần kiểm soát gần hết tiểu...

Có thể bạn quan tâm

Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm tổ chức triển lãm kỷ niệm 70 chiến thắng Điện Biên Phủ

Triển lãm kỷ niệm 70 năm chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954-7/5/2024) do Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm tổ chức tại Nhà triển lãm 29 Hàng Bài, Hoàn Kiếm,...

Tác phẩm vẽ Nhà thờ lớn Hà Nội trên nắp capo ôtô đoạt giải UOB Painting of the Year tại Việt Nam

(SGGPO) – Nghệ sĩ Trịnh Minh Tiến với tác phẩm Thủy Phủ vừa đạt giải cao nhất cuộc thi UOB Painting of the Year năm đầu tiên tại Việt Nam. Qua tác phẩm đặc biệt sơn xịt trên nắp ôtô, Minh...

Triển lãm tranh “Nghệ thuật thì dài, thời gian thì chóng qua”

Triển lãm “Nghệ thuật thì dài, thời gian thì chóng qua” sẽ diễn ra từ ngày 23.3.2024 đến ngày 31.3.2024 tại Bảo tàng Mỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh. Đây là một triển lãm được giám tuyển bởi...

ANDY CAO – XAVIER PERROT: CẢNH QUAN NHƯ NHỮNG CẤU TRÚC CỦA TÂM TRÍ

     Xuất thân từ chuyên ngành kiến trúc cảnh quan, và có nhiều năm làm việc với phong cảnh ở nhiều dự án và công việc khác nhau, Andy Cao người Mỹ gốc Việt cư trú tại Los Angeles (Hoa Kỳ) là...

Hình ảnh rồng tiên đi vào nghệ thuật và đi ra thế giới

  Bài tham luận Hội thảo Quốc tế về Di sản Văn hóa – Lịch sử và Cải biên Nghệ thuật năm 2022, tại Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE). Cách nay tròn 10 năm, tại...

GIẢI THƯỞNG TRIỂN LÃM MỸ THUẬT KHU VỰC V – NAM MIỀN TRUNG VÀ TÂY NGUYÊN LẦN THỨ 23 NĂM 2018

  Từ ngày 10/08 đến ngày 17/08, tại Bảo tàng Tỉnh Phú Yên đã diễn ra Triển lãm Mỹ thuật khu vực V Nam miền Trung và Tây Nguyên lần thứ 23 năm 2018. Triển lãm trưng bày 150 tác phẩm của 142 tác...