NỀN MỸ THUẬT CHÍNH TRỊ

 

Người ta thường thấy những hình tượng dành cho mục đích chính trị được sử dụng trên khắp thế giới. Điển hình những bức tranh khảm thời kỳ Byzantine thuộc thế kỷ thứ 6 mô tả các triều đình của Justinian và Theodora ở cung thánh của nhà thờ tại San Vitale; ở đây, những mục đích chính trị và tôn giáo được hợp nhất ở mỹ thuật. San Vitale thuộc thành phố cảng Ravena, nằm ở bờ biển phía đông nước Ý, vào thế kỷ thứ 6 là một phần đất quan trọng mang tính chiến lược của đế chế Byzantine. Hoàng đế và hoàng hậu cai trị ở Constantinople (Istanbul ngày nay), Thổ Nhĩ Kỳ và cả hai cùng chưa từng đến Ravenna. Nhưng hoàng đế Justinian ra lệnh xây dựng các nhà thờ khắp đế quốc như là dấu hiệu về lòng mộ đạo và là sự khẳng định về quyền lực hợp pháp của ông.

Tranh khảm của Justinian cho thấy những tu sĩ và chiến binh ở hai bên ông ta. Mặc một chiếc áo choàng dát vàng và cầm một thánh giá khảm kim cương là Maximian, một vị tổng giám mục của Ravenna. Justinian mặc một chiếc áo choàng màu tím và đội vương miện biểu thị vương quyền cai trị của ông; quanh đầu ông là một hào quang biểu hiện cho thần linh. Ở phía bên phải của nhà vua có hai quan cận thần và một vệ binh. Người sau cầm một chiếc khiên có khắc chữ Chi – Rho, hai chữ đầu tiên mang tên bằng tiếng Hy Lạp của Chúa Jesus. Đây là những chữ Constantine đặt trên chiếc khiên của mình sau khi công nhận sức mạnh của Thánh giá.

Triều đình Justinian, khoảng 547. Tranh khảm, 2,64×3,65m. San Vitale, Ravenna, Ý
Triều đình Theodora, khoảng 547. Tranh khảm, 2,64×3,65m. San Vitale, Ravenna, Ý

Tranh khảm về Theodora cho thấy bà ta đứng ở trong một phòng vòng cung của giáo đường giữa các tu sĩ và những thị nữ. Bà đang dâng hiến một lễ văn trên phần dưới của chiếc áo choàng màu tím của bà có thêu hình ba vị vua. Giống như vua Justinian, bà cũng đội vương miện, và vòng hào quang là dấu hiệu thánh thần của bà (mặc dù bà đã từng là một gái điếm hạng sang trước khi trở thành hoàng hậu). Chậu nước thánh ở phía xa bên trái của bức tranh khảm nhắc nhở người xem nhớ lại nghi lễ khi trở thành một người Thiên Chúa giáo.

Thông điệp từ những bức tranh khảm này muốn khẳng định Justinian là người thừa kế hợp pháp của Constantine và Theodora là nhiếp chính của ông. Lòng mộ đạo của Justinian, giống như của Theodora được chứng tỏ bởi sự gần gũi với những viên chức của Giáo hội và bởi những biểu hiện thần thánh. Từ quan điểm chính trị những bức tranh khảm được thay thế cho những người trị vì và đưa ra hình ảnh của một đế quốc hùng mạnh thịnh vượng được hỗ trợ bởi Giáo hội và quân đội.

Jacques-Louis David – Napoleon ở đèo Thánh Bernard, 1800. Tranh sơn dầu 2,44×2,31m. Bảo tàng quốc gia du Château de Versailles

Một kiểu hình ảnh khác vẫn tồn tại trong Mỹ thuật phương Tây là tranh chân dung cưỡi ngựa – một vị vua trên lưng ngựa. Một trong những khuôn mẫu ấn tượng huyền thoại nhất là bức tranh Napoléon ở đèo Thánh Bernard, năm 1800 của Jacques-Louis David (1748 – 1825), mô tả Napoléon trong một phong cách lý tưởng hóa. Ông ta được cho cưỡi trên một con ngựa đầy ấn tượng (trong thực tế, ông ta cưỡi một con lừa), tương phản với bộ quân phục cắt may công phu và phong thái chỉ huy, đội quân của ông hầu như chỉ thấy ẩn hiện xa xa. Hàng chữ khắc nổi bật trên những tảng đá ở tiền cảnh bên dưới Napoléon là “BONAPARTE” (tên riêng của ông). Ít khác biệt, như thể bị che phủ bởi tiếng tăm và phong thái của Napoléon là những cái tên của những nhà quân sự sáng chói trước ông – Carolus Magnuc (Charlemagne) là Vị Hoàng Đế La Mã Thiêng Liêng đầu tiên, lên ngôi thăm 800 và Hanibal, viên đại tướng người Carthaginian thuộc thế kỷ thứ ba trước CN được người ta kể lại đã dẫn một đoàn voi vượt dãy núi Alps trong cuộc chiến tranh Punic giữa Rome và Carthage.

Laurie Schneider Adams

     Trần Văn Huân (dịch) 

 

 

Tin cùng chuyên mục

10 tranh đắt nhất thế giới trong năm 2023

Tranh người tình của Picasso giá 139,4 triệu USD, “Quý cô cầm quạt” của Gustav Klimt đạt hơn 108 triệu USD, là những tác phẩm đắt nhất năm nay. Theo thống kê từ trang web nghệ thuật Artsy,...

Vấn đề đương đại và nghệ thuật đương đại

Vấn đề đương đại (contemporary issues) và nghệ thuật đương đại (contemporary art) là một trong những mấu chốt quan trọng trong công việc thực hành nghệ thuật (art practice) của mỗi nghệ sĩ. Khái...

“Femme à la montre” của Picasso trở thành tác phẩm đấu giá đắt giá nhất trong năm nay

NDO – Kiệt tác “Femme à la montre” (tạm dịch: Người phụ nữ đeo đồng hồ) sáng tác năm 1932 của danh họa Pablo Picasso đã được bán với giá hơn 139 triệu USD tại cuộc đấu giá của...

Abanindranath Tagore – Người đặt nền móng cho nghệ thuật hiện đại Ấn Độ

Vào giữa thế kỷ 19, lợi dụng sự xung đột nội bộ giữa các tôn giáo, các tiểu vương quốc trên lãnh thổ Ấn Độ, người Anh, thông qua công ty Đông Ấn, đã dần dần kiểm soát gần hết tiểu...

Những bức tranh đắt giá nhất thế giới

Trong số hàng triệu bức tranh đang tồn tại trên thế giới, có những bức đắt và hiếm đến mức đa số người yêu nghệ thuật không có cơ hội chạm đến. Theo The Collector, định giá tác phẩm nghệ...

Có thể bạn quan tâm

TÔ NGỌC VÂN – NHỮNG NĂM TRƯỜNG MỸ THUẬT KHÓA KHÁNG CHIẾN

  Năm 1951, cuộc kháng chiến chống Pháp đã sang năm thứ năm. Trường Mỹ thuật lập lại trong chiến khu Việt Bắc do Tô Ngọc Vân làm hiệu trưởng, đã kết thúc tốt niên học đầu của Khóa Kháng...

GIẢI THƯỞNG HỘI MỸ THUẬT VIỆT NAM 2020

  Hội đồng Nghệ thuật đã xét chọn từ các giải thưởng mỹ thuật khu vực và trao tặng Giải thưởng của Hội Mỹ Thuật Việt Nam năm 2020 cho các tác giả và tác phẩm: – Phùng Quốc Trí...

DƯƠNG HƯỚNG MINH – HIỆN THỰC CUỘC ĐỜI HIỆN THỰC NGHỆ THUẬT

  Năm 1996, họa sĩ Dương Hướng Minh mở triển lãm cá nhân mang tiêu đề: “Cội nguồn, Đất nước, Tình ca” nhân kỷ niệm 60 năm tuổi nghề của ông. Trong 50 tranh trưng bày, phải kể đến...

MỘT NGƯỜI SÀI GÒN LÀM GỐM RAKU

  Cách nay gần 20 năm, khu vực hồ Con Rùa buổi tối còn buồn tẻ, chỉ có một góc đông vui sáng đèn với hai quán mì Vịt tiềm chuyên bán cho giới nghệ sĩ và dân đi chơi đêm ở đường Trần Cao...

GIẢI THƯỞNG HỘI MỸ THUẬT VIỆT NAM NĂM 2018

       ...