Đồng bằng Nam Bộ: Phong cảnh v hình tượng trong tranh Đặng Can

 

Từ hơn một thập kỷ gần đây, Đặng Can là một trong những họa sĩ rất đáng chú ý ở khu vực Đồng bằng Nam Bộ.

Nếu nói về một đặc tính vùng miền (một khái niệm ngày càng trở nên quan trọng và phổ biến đối với nghệ thuật hiện đại và đương đại) – thì hội họa của Đặng Can quả là có một đặc tính như vậy. Nó xuất phát và gắn liền với thổ nhưỡng, khí hậu, sinh thái cũng như tâm tính, phong tục, tập quán và một truyền thống văn hóa có vẻ “đặc định” của quê hương anh.

Trong tranh Đặng Can, “nước” thường là một yếu tố chủ thể, và anh luôn luôn cảm nhận về phong cảnh, con người và cuộc sống ở quê hương anh trong mối quan hệ gắn bó với nước, nhất là qua những hình bóng in trên mặt nước. Ở đây, nước vừa là biểu tượng của sự sống, nguồn sống, vừa là tấm gương soi tâm hồn con người.

Họa sĩ Đặng Can. Ảnh chụp 2017

Qua hội họa của Đặng Can, người xem như thấy sự trở về của một phong cách “kiểu sức” (manièrisme), cường điệu và hư ảo, không hẳn mới, nhưng rất phù hợp với nhu cầu biểu hiện của anh, một thứ hội họa giàu chất tâm tình, lãng mạn và đòi hỏi có nhiều cái, nhiều khả năng để diễn tả. Một trong những đặc sắc khác của tranh Đặng Can là ánh sáng, không phải là ánh sáng thực, mà là thứ ánh sáng của một sân khấu rộng lớn mang đầy tính ước lệ, tính cường điệu và hư ảo cũng hầu như từ đấy mà ra.

Thực ra, hội họa rất cần tính hấp dẫn, nhưng không phải người nghệ sĩ nào cũng nhận thức được điều này, kể cả một số nghệ sĩ lớn. Nếu tranh không bắt mắt (thậm chí không gây được ấn tượng “mê li”) – thì người nghệ sĩ vô hình trung đã làm giảm cơ hội cho người xem tiếp cận và thưởng thức nó. Ngay cả tranh Renoir cũng chỉ có được vẻ hấp dẫn thật sự sau khi ông tiếp thu lời khuyên từ nữ họa sĩ Berthe Morisot. Và nói đến tranh của Đặng Can cũng không thể không nói đến một tính hấp dẫn như thế. Cái phong cách “kiểu sức” ở đây thực sự đã có một sắc thái tinh thần mới.

Đi vào hiện thực, phát hiện những quãng đẹp, những khúc đẹp, những góc đẹp của thiên nhiên, cuộc sống và con người, kể những câu chuyện hết sức riêng tư và bình dị, đôi khi chỉ có thấp thoáng một hai nhân vật, phụ nữ và trẻ em, hoặc mấy bóng người đang cần cù lao động – để rồi “định hình” được cái thần, cái hồn của sông nước, của nắng và gió, ngày và đêm trên quê hương mình, làm cho tất cả mọi người, dù ở bao xa, cũng đều cảm thấy gần gũi, cảm thông với số phận, với lịch sử của một vùng quê đậm chất Nam Bộ – chính là thành công của một người vẽ “vùng miền” như Đặng Can.

Các tác phẩm nổi bật của họa sĩ Đặng Can:

ĐẶNG CAN – Sông nước miền Nam. 2017. Sơn dầu. 100x100cm. Sưu tập ông Nguyễn Chí Sơn, Ninh Thuận

 

ĐẶNG CAN – Buổi sớm trên sông. Năm sáng tác: 2016. Chất liệu: Sơn dầu. Kích thước: 100x100cm

 

ĐẶNG CAN – Hoàng hôn trên sông. 2016. Sơn dầu. 100x100cm. Sưu tập ông Nguyễn Chí Sơn, Ninh Thuận

 

ĐẶNG CAN – Mùa vàng. 2016. Sơn dầu. 100x120cm. Sưu tập ông Nguyễn Chí Sơn, Ninh Thuận

 

ĐẶNG CAN – Ra đồng. 2016. Sơn dầu. 80x100cm. Sưu tập ông Nguyễn Chí Sơn, Ninh Thuận

 

ĐẶNG CAN – Bên giáo đường. Năm sáng tác: 2016 Chất liệu: Sơn dầu. Kích thước: 100x120cm. Sưu tập: ông Nguyễn Chí Sơn, Ninh Thuận

 

ĐẶNG CAN – Hương sen. 2016 Sơn dầu. 100x100cm Sưu tập ông Nguyễn Chí Sơn, Ninh Thuận

 

ĐẶNG CAN – Giấc mơ trưa. 2016. Sơn dầu. 100x100cm. Sưu tập ông Nguyễn Chí Sơn, Ninh Thuận

 

ĐẶNG CAN – Mùa vú sữa. 2016 . Sơn dầu. 100x100cm. Sưu tập ông Nguyễn Chí Sơn, Ninh Thuận

 

ĐẶNG CAN – Hoa phong lan. 2016. Sơn dầu. 80x60cm. Sưu tập ông Nguyễn Chí Sơn, Ninh Thuận

Hà Nhì