THỜI ĐIỂM NHÌN LẠI VÀ TÁI NHẬN THỨC

 

Câu chuyện 10 năm hoạt động nghệ thuật của Nhóm nghệ sĩ điêu khắc Hà Nội – Sài Gòn

Lịch sử nghệ thuật tạo hình cho thấy, phần lớn hoạt động nghệ thuật của các nhóm nghệ sĩ thường tự tan rã trong khoảng thời gian dưới 10 năm, bất chấp tên tuổi, tầm ảnh hưởng của nhóm có thể tạo ra một trào lưu, thậm chí một chủ nghĩa nghệ thuật có tính quốc tế. Có lẽ, đặc thù của sáng tạo nghệ thuật khó có thể dung nạp cùng lúc nhiều lý tưởng, mục tiêu, quan niệm, cá tính, phong cách nghệ thuật càng lúc càng đòi hỏi sự khác biệt và tôn vinh cá nhân. Mặc dù vậy, nhiều nhóm nghệ sĩ đã đi vào lịch sử nghệ thuật tạo hình như những người mở đường để thế hệ hậu sinh tiếp tục viết nên câu chuyện văn hóa thời đại.

Không gian triển lãm
HOÀNG TƯỜNG MINH – Đỏ và đen. 2020. Sắt. 30x100x150cm

Nhóm nghệ sĩ điêu khắc Hà Nội – Sài Gòn (hay Sài Gòn – Hà Nội) được thành lập từ 2010 theo ý tưởng và vai trò chủ xướng của nhà điêu khắc Đào Châu Hải (Hà Nội), nhà điêu khắc Bùi Hải Sơn (TP. Hồ Chí Minh). Mục tiêu của nhóm nhằm xây dựng nền tảng riêng cho sự phát triển của điêu khắc đương đại, tức song song với các hoạt động tổ chức bởi các thiết chế nhà nước, những nghệ sĩ điêu khắc ở hai trung tâm muốn giới thiệu hoạt động sáng tạo của mình theo một mô hình độc lập, hai năm một lần luân phiên ở Hà Nội và TP. HCM. Nhóm tự đứng ra tổ chức triển lãm, tự lo kinh phí sáng tác, vận chuyển… đôi lần nhận được hỗ trợ về không gian trưng bày hoặc sự giúp đỡ của vài cá nhân, tổ chức.

PHẠM ĐÌNH TIẾN – Anh nông dân may mắn. 2020. Vàng 24k

 

LÊ HOÀNG PHI HÙNG – Đêm dài. 2020. Sắt hàn. 150x45x70cm

 

PHẠM THÁI BÌNH – Thứ Tý. 2020. Composite đắp sợi thủy tinh mạ nano màu. 330x280x150cm

Thành viên của nhóm hầu hết là những nhà điêu khắc tự do hoặc đã /đang là giảng viên các trường nghệ thuật chuyên nghiệp, có uy tín nghề nghiệp, tích cực hoạt động trong môi trường mỹ thuật quốc gia và nhất là phần đa họ đều quan niệm sáng tạo chú trọng tới tính đặc trưng của nghệ thuật Hiện đại (Modern Art): tính phổ quát (universality), khả năng biểu cảm /diễn giải độc lập của hình khối chất liệu và loại bỏ mục tiêu tự sự (narrative).

Triển lãm điêu khắc Hà Nội – Sài Gòn lần thứ 6, từ 11/9 đến 8/10/2020 tại Trung tâm nghệ thuật đương đại Vincom (VCCA), Hà Nội, với 32 tác giả, 63 tác phẩm đã đánh dấu chặng đường 10 năm hoạt động của nhóm, một cột mốc để ghi nhận những chuyển biến, hạn chế và là một thời điểm phù hợp để (tái) nhận thức chặng đường kế tiếp.

Từ cuộc triển lãm lần thứ nhất năm 2010 tại TP. HCM cho tới triển lãm lần thứ 6 tại Hà Nội có thể thấy ngay sự mở rộng thành viên của nhóm, từ 15 nghệ sĩ tăng dần tới 32 nghệ sĩ. Thành viên và số lượng tác phẩm tham dự tăng gấp đôi, một biểu đồ cho thấy sức hút nghề nghiệp đối với các nhà điêu khắc, khả năng lan tỏa, ảnh hưởng tới môi trường nghệ thuật và nhìn xa hơn sẽ thấy nó mang theo kỳ vọng thúc đẩy sự dịch chuyển tích cực của bối cảnh văn hóa xã hội, chính sách hỗ trợ hoạt động sáng tạo nghệ thuật của nhà nước. Đáng chú ý là sự phát triển về lượng có sự tham gia của những nghệ sĩ trẻ hứa hẹn giàu năng lượng tìm tòi thể nghiệm: 11 nghệ sĩ sinh những năm 1980 và 5 nghệ sĩ sinh những năm 1990, chiếm một nửa tổng số thành viên của nhóm.

VŨ QUANG SÁNG – Vòng xoáy. 2020. Sắt hàn. 40x60x110cm

 

KHỔNG ĐỖ TUYỀN – Chuyển động ở bên trong. 2020. Inox. 125x61x29cm

 

THÁI NHẬT MINH – Không gian tâm tưởng. 2020. Sắt hàn 210x40x30cm

Sự biến đổi về lượng qua 6 cuộc triển lãm còn nằm ở sự đa dạng về phong cách tạo hình, chất liệu và chủ đề tác phẩm; từ trừu tượng, tối giản, siêu thực, biểu hiện, pop art, biểu tượng, tượng hình (figurative), tới ý niệm (conceptual art); từ chất liệu kim loại, gỗ, đá, gỗ sơn màu, giấy bồi, sơn đắp, gốm, tới composite, sợi thủy tinh, chất liệu tổng hợp… Chủ đề đi từ những khái niệm phổ quát như tự do, thời gian, chuyển động, hình /bóng, sinh sôi /biến đổi, thiên nhiên… cho tới những câu chuyện cụ thể về người nông dân, thị dân đương thời, ký ức tuổi thơ, sự cô đơn, khao khát tự do của con người hiện đại…
Sự phát triển trong hoạt động của nhóm nghệ sĩ điêu khắc Hà Nội – Sài Gòn sẽ để lại dấu ấn trong lịch sử mỹ thuật Việt Nam với vai trò là một tổ chức nghệ sĩ điêu khắc độc lập tiên phong, những người kích thích nỗ lực sáng tạo, mở rộng tiếng nói của nghệ thuật điêu khắc trong bối cảnh hạn chế nhiều mặt của môi trường văn hóa xã hội; nhưng trên hết, điểm nhấn cho đến thời điểm 10 năm hoạt động sẽ là sự ghi nhận các cá nhân, những người vượt ra tên tuổi của nhóm, định vị được tiếng nói riêng trong nghệ thuật tạo hình đương đại Việt Nam.

Tuy nhiên, sự biến đổi về lượng sẽ kéo theo kỳ vọng biến đổi (theo chiều hướng tích cực) về chất và nó sẽ là một áp lực tự nhiên đối với các nghệ sĩ. Nếu bước tiếp, con đường tương lai cần loại bỏ tính tự phát, ngẫu hứng, chú trọng sự đồng thuận cơ bản về lý tưởng /tuyên ngôn nghệ thuật; hay cụ thể hơn, mỗi kỳ triển lãm không chỉ là một event tập hợp các nghệ sĩ hai miền mà (cần phải) có những chủ đề chuyên biệt, những khái niệm /quan niệm nghệ thuật mới mẻ đòi hỏi, thách thức năng lực sáng tạo, thể nghiệm triệt để, ngõ hầu tác động tích cực tới môi trường mỹ thuật đương đại, tác động tới xã hội và khả năng trao đổi, hợp tác quốc tế.
Và trong những kỳ triển lãm sắp tới của nhóm nghệ sĩ điêu khắc Hà Nội – Sài Gòn, mong đợi của công chúng sẽ là nhiều hơn (chỉ) sự phát triển về lượng hoặc giả đây là kỳ triển lãm cuối cùng của nhóm thì âu cũng là một câu chuyện quen thuộc trong lịch sử nghệ thuật – một sự kết thúc tốt đẹp cần thiết, khép lại vai trò rất đáng ghi nhận của một nhóm nghệ sĩ điêu khắc tiên phong ở Việt Nam.

Hà Nội, ngày 4, tháng 8, 2020
Vũ Huy Thông

Tin cùng chuyên mục

Thị trường tranh Việt: Lực đã đủ mạnh

Những con số gõ búa hiện tại từ các phòng tranh chuyên nghiệp đến các phiên đấu giá uy tín không chỉ chứng minh giá trị tác phẩm, mà còn khẳng định tiềm lực của thị trường trong nước. Có...

Ba lần gọi họa sĩ Trần Hữu Chất

Năm 2007, khi viết cuốn “Từ điển họa sĩ Việt Nam”, tôi có mở một từ mục viết về họa sĩ Trần Hữu Chất. Đó cũng là một trong 171 từ mục tôi viết về 171 họa sĩ Việt Nam. Cuốn sách đã...

Những ký ức tháng năm

Khi tôi ra đời, ba tôi đã năm mươi tuổi. Ông vui mừng biết bao, sau bao năm ông mới có đứa con gái đầu lòng của chính mình. Ông coi tôi là viên ngọc quí và đặt tên con là Ngọc Huyền (Lấy cảm...

Một hay nhiều sự thật

Đây là câu chuyện không có gì mới, đã diễn ra ở khắp nơi từ khi có thị trường nghệ thuật. Mà thị trường nghệ thuật (hay đồ cổ nói chung) thực chất cũng có ở Việt Nam đến hai ngàn năm...

Thị trường và thẩm định

Cách đây độ mươi năm, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam đã có phòng giám định các tác phẩm nghệ thuật. Khai trương được hơn năm thì đóng cửa vì không có “đầu vào”. Tức là không có khách...

Tin cùng chuyên mục

Thật khó tìm được một người như Đỗ Ngọc Dũng

Đỗ Ngọc Dũng là một họa sĩ tài hoa, ông nổi tiếng từ khi còn rất trẻ. Tôi biết và quen thân ông từ những năm đầu thập kỷ 80 của thế kỷ trước. Là người có năng khiếu, có tư duy mới lạ...

Sắc quê và Ký họa – Cuộc “Đổ bộ” về Kinh đô của họa sĩ Quỳnh Thơm

Mấy năm trở lại đây, cư dân Facebook (FB) thường xuyên bắt gặp tranh của họa sĩ Quỳnh Thơm, bởi dù muốn hay không khi lướt FB, các tác phẩm đủ loại từ tranh đề tài lãnh tụ đến phong cảnh...

Phân định khái niệm để bắt kịp sự phát triển

Trong dòng chảy nghệ thuật, việc sáng tác và thử nghiệm với chất liệu mới luôn được nhiều nghệ sĩ quan tâm, bởi đây cũng là một trong những xu hướng của thị trường khi chú trọng tính độc...

Chuyện bức tranh Bác Hồ với thiếu nhi giữa Thủ đô

Nhiều năm qua, người dân và du khách đã quen ngắm nhìn bức tranh cổ động khổ lớn vẽ Bác Hồ bế em bé được treo trang trọng trên mặt tiền tòa nhà Thông tin-Triển lãm thành phố Hà Nội ở khu...

Nối sợi chỉ dài

Triển lãm cá nhân “Đường kim mũi chỉ” của họa sĩ Hoàng Đăng Nghiễm, bày 22 tác phẩm vật liệu tổng hợp, khổ lớn. Triển lãm khai mạc lúc 18h00 ngày 13/5, kéo dài đến hết ngày 31/5/2024....

Có thể bạn quan tâm

Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm tổ chức triển lãm kỷ niệm 70 chiến thắng Điện Biên Phủ

Triển lãm kỷ niệm 70 năm chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954-7/5/2024) do Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm tổ chức tại Nhà triển lãm 29 Hàng Bài, Hoàn Kiếm,...

Thông báo về Triển lãm Mỹ thuật Khu vực II (Đồng bằng sông Hồng) Lần thứ 24 năm 2019

HỘI MỸ THUẬT VIỆT NAM                            CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM            Số:...

Solo Exhibition Đỗ Thu Hương – Tranh lụa

...

GIẢI THƯỞNG TRIỂN LÃM MỸ THUẬT KHU VỰC VIII (ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG) LẦN THỨ 26 NĂM 2021

                             ...

GIẢI THƯỞNG TRIỂN LÃM MỸ THUẬT KHU VỰC VI (TP. HỒ CHÍ MINH) LẦN THỨ 26 NĂM 2021

                                               ...

KỂ TIẾP VỀ PHÁI

Năm nay kỷ niệm 100 năm ngày sinh danh họa Bùi Xuân Phái (1/9/1920-1/9/2020). Ông được giới mỹ thuật đánh giá rất cao về bút pháp độc đáo không thể trộn lẫn ông với một họa sĩ nào trước, cùng...