TẾT NÀY CÓ CHUYỆN VẼ SEN

 

Ai cũng biết, 2020 là một năm đặc biệt kỳ lạ, không phải chỉ ở ta, mà cả thế giới đảo lộn vì đại dịch Covid, liên miên thiên tai và đủ chuyện khó khăn khác. Mà chắc ai cũng thấy rất may mắn là người Việt, sống ở quê nhà, đồng lòng chung tay vượt qua mọi tai ương, có được một ốc đảo bình an cho đến giờ, vẫn cứ đón Tết với lòng tin hồ hởi ở tương lai.

Nhìn lại năm 2020 này như một bức tranh, giữa một bố cục rất nhiều tương phản sáng tối gay gắt, chắc ai cũng vẫn thấy mình có những mảng đường nét nhẹ nhàng màu sắc trong sáng đẹp đẽ đầy cảm xúc tốt lành. Với tôi, đó là cuộc gặp lại mùa sen Hồ Tây sau hơn 30 năm xa cách, mà tôi đã có duyên may ghi lại trong những bức tranh của mình. Những bức tranh này đã lọt vào mắt xanh của Hoàng Anh, nên chị đã rất hồ hởi khi tôi nhận góp lời mừng Tết cùng độc giả Tạp chí Mỹ thuật bằng cách trưng bày một vài bức tranh sen ấy, cùng đôi lời bộc bạch về chúng với bạn đọc.
Hoa sen đến với tôi từ thủa nhỏ, khi được quanh quẩn lúc mẹ tôi vẽ những bó sen nằm trên lá, vẫn còn bó chặt hoặc mới cởi lạt buộc, mê mẩn thấy giọt nước đọng trên lá sen long lanh như đang muốn nói điều gì. Tôi hỏi: “Sao mẹ không cắm bình rồi hãy vẽ”, mẹ tôi chỉ mỉm cười im lặng. Sang tuổi năm mươi tôi mới hiểu tại sao.

Rồi đến những mùa sen chen bão lụt, khi bố tôi ở “Lều vịt Hồ Tây”, nhiều lần ra vào phải chống thuyền thúng len qua sen, thấy những bông sống sót nở thầm lặng giữa cảnh tơi bời đổ gẫy của đầm sen quanh đó. Bố có vẽ mấy bông sen sống sót ấy, như một thoáng hiện hữu hiếm hoi được ghi lại trên vuông giấy nhỏ bồi vải màn lót dầu lanh. Nhưng mãi đến vừa rồi, sau bao nhiêu mùa sen vắng nhà, tôi mới vẽ những bức tranh sen đầu tiên trong đời; ngạc nhiên thấy như được gặp lại bố mẹ mình, tuổi thơ và tuổi trẻ của mình, phát hoảng thấy mình đã thất thập cổ lai hy. Cũng dễ hiểu tại sao tôi chỉ mê mải ghi chép những cảm xúc ấy, muốn chuyện trò lặng lẽ với sen.

Sen trắng lôi cuốn tôi vào những cảm xúc huyền bí mà thanh cao, nhất là khi mới về với mình, còn nằm trên tàu lá đang chuyển mình từ mướt mát ngỡ ngàng sang khô héo nhẫn chịu, với những vết thủng xước thật phong trần. Rồi khi gặp nước cắm bình, nở bung, vẫn với dáng thanh cao ấy, chúng như đang hết mình rạng rỡ với kiếp nghiệp phù du muôn đời tạo hóa đã ban cho, với những nét viền thật tinh tế, những bung nở thật tự tin và đầy ân hưởng. Mà khi tàn héo, chúng thật nồng nàn với những gam màu ấm kín đáo âm thầm, như muốn nhắc rằng chúng chỉ đang bắt đầu vào một cuộc viễn du mới, như đã từng từ muôn vạn kiếp mà thôi.

Sen hồng luôn có vẻ hờn dỗi khó hiểu. Chắc chúng biết mọi người ưa thích chúng hơn vì màu sắc gắn liền với hứa hẹn phúc lộc của chúng. Chúng có vẻ ganh nhau về tài sắc. Bó lại với nhau lúc chưa nở thì không sao. Nhưng khi cùng nở với nhau trên bình cắm thì chúng có vẻ dễ buồn hơn vì thấy mình cũng chả hơn người bên cạnh là mấy. Và hình như màu sen hồng bây giờ cũng khác với hồi tôi còn bé. Chúng có vẻ sặc sỡ phô trương hơn, không kín đáo nhẹ nhàng như xưa. Và đứa nào cũng như đứa nào. Chắc vì bây giờ sen mọc tự nhiên không còn mấy. Người trồng sen can thiệp để đáp ứng thị hiếu hậu hiện đại chăng? Với những cảm nghĩ ấy, tôi đã cho chúng đứng xen kẽ với mấy đứa sen trắng, và thấy chúng đỡ làm bộ hơn hẳn. Mà hôm ấy cũng là ngày cuối cùng của mùa sen vừa rồi.
Tôi tin rằng anh linh của những bông sen ấy vẫn dõi nhìn những bức tôi vẽ chúng, nay đã tản mác nhiều nơi, thành một nét điểm xuyết trong cuộc sống của nhiều người yêu sen, yêu cái đẹp chân thực giản dị. Tôi đã không nỡ lấy sen làm motif, làm cái cớ, để vẽ những riêng tư phần lớn là những khao khát hoặc thắc mắc của mình. Tôi vẽ sen chỉ để ghi lại tình yêu sen đã có từ thủa bé nhờ những bức tranh của mẹ, của cha. Và để tự nhủ rằng cuộc đời luôn đẹp đẽ an lạc nếu mình nhìn ra chúng.
Xin có lời cảm ơn Tạp chí Mỹ thuật đã cho tôi được chia sẻ tình yêu ấy, như một lời “Cung Chúc Tân Xuân” gửi đến bạn đọc xa gần.

 

 

 

 

 

 

 

Trịnh Lữ
* Bộ Tranh sen trong bài  của họa sĩ Trịnh Lữ sáng tác năm 2020

Tin cùng chuyên mục

Thị trường tranh Việt: Lực đã đủ mạnh

Những con số gõ búa hiện tại từ các phòng tranh chuyên nghiệp đến các phiên đấu giá uy tín không chỉ chứng minh giá trị tác phẩm, mà còn khẳng định tiềm lực của thị trường trong nước. Có...

Ba lần gọi họa sĩ Trần Hữu Chất

Năm 2007, khi viết cuốn “Từ điển họa sĩ Việt Nam”, tôi có mở một từ mục viết về họa sĩ Trần Hữu Chất. Đó cũng là một trong 171 từ mục tôi viết về 171 họa sĩ Việt Nam. Cuốn sách đã...

Những ký ức tháng năm

Khi tôi ra đời, ba tôi đã năm mươi tuổi. Ông vui mừng biết bao, sau bao năm ông mới có đứa con gái đầu lòng của chính mình. Ông coi tôi là viên ngọc quí và đặt tên con là Ngọc Huyền (Lấy cảm...

Một hay nhiều sự thật

Đây là câu chuyện không có gì mới, đã diễn ra ở khắp nơi từ khi có thị trường nghệ thuật. Mà thị trường nghệ thuật (hay đồ cổ nói chung) thực chất cũng có ở Việt Nam đến hai ngàn năm...

Thị trường và thẩm định

Cách đây độ mươi năm, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam đã có phòng giám định các tác phẩm nghệ thuật. Khai trương được hơn năm thì đóng cửa vì không có “đầu vào”. Tức là không có khách...

Có thể bạn quan tâm

Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm tổ chức triển lãm kỷ niệm 70 chiến thắng Điện Biên Phủ

Triển lãm kỷ niệm 70 năm chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954-7/5/2024) do Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm tổ chức tại Nhà triển lãm 29 Hàng Bài, Hoàn Kiếm,...

Bộ sưu tập Collection Tạp chí Mỹ thuật tháng 11-12 năm 2020

      Trần Hà học khóa 6 (1930-1935) Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, đúng vào thời kỳ Nguyễn Phan Chánh mở đầu cho tranh lụa Việt Nam và Trần Quang Trân “khai sinh” cho tranh sơn...

MARK ROTHKO – Hiện thực của họa sĩ

  Đây là bản dịch tiếng Việt đầu tiên cuốn sách được viết ra bởi một trong những họa sĩ vĩ đại nhất thế kỷ 20. Ông đã thiết lập nên hình thái hội họa trừu tượng màu (hay chính xác...

Triển lãm “Ngũ hình” quy tụ 24 tác phẩm lấy cảm hứng từ chất liệu truyền thống

Sáng 30/3, tại di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám đã diễn ra lễ khai mạc triển lãm “Ngũ hình” quy tụ 24 tác phẩm của nhóm họa sĩ yêu thích những chất liệu truyền thống. 24...

NHỮNG KỶ NIỆM VỚI NGƯỜI VẼ DẾ MÈN PHIÊU LƯU KÝ

  1. Lần đầu tiên tôi được gặp chú Ngô Mạnh Lân, nếu tôi nhớ không nhầm, thì vào ngày 17 tháng 6 năm 1994, tại lễ tưởng niệm 40 năm ngày Tô Ngọc Vân hy sinh trên đường đi lên chiến dịch...

Trình chiếu bức tranh 3D về Chiến dịch Điện Biên Phủ tại Tượng đài Cảm tử Hà Nội

Nhân dịp kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ, Bộ Thông tin và Truyền thông phối hợp Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội tổ chức chương trình trình chiếu bức tranh Điện Biên Phủ bằng công...