BÁN TRANH

 

Cô Minh, con gái họa sĩ Trần Lưu Hậu, từng đứng bán tranh ở gallery số 7 Hàng Khay năm xưa…trong một lần trò chuyện với tôi, cô bảo: “Không có tranh đẹp hay tranh xấu chú ạ, chỉ có tranh bán được hay không bán được mà thôi”. Rồi cô viện dẫn, cửa hàng này có bức tranh họa sĩ nào vào gallery đều khen đẹp, mà để hàng năm nay chẳng ma nào hỏi. Mới đây có bức tranh gửi sáng, chiều bán luôn. Vậy mà mấy họa sĩ ghé qua đều chê nó xấu điên xấu đảo! Vậy chú bảo sao?
Đấy là một góc nhìn thương mại về tranh của một người nhiều năm đứng bán hàng với kinh nghiệm trực tiếp, không phải là không đáng nghĩ. Một góc nhìn khá thú vị mà người không tham gia vào thị trường bán tranh thì không bao giờ biết. Và biết rồi thì cũng khó mà hiểu nổi.

Bán tranh tại nhà cũng thế. Có những bức thấy chưa ổn, tác giả định giấu, nhưng người mua lại lôi ra chọn lấy được. Chẳng biết thế nào?
Hồi tôi sang Pháp triển lãm tại Trung tâm Văn hóa Việt Nam tại quận 13 ở Paris, Pháp; anh Tích Kì một Việt kiều gốc Hà Nội mua bức tranh “Chùa Bích Động” của tôi. Anh bảo, đây không phải bức đẹp nhất trong số tranh chú có ở đây. Tôi chọn nó vì mái ngói chùa chú vẽ khéo quá. Tôi mua nó để mỗi lần nhìn mái ngói chùa thấy đỡ nhớ quê hương.

ĐỖ ĐỨC – Mẹ. 60x41cm. Tác phẩm đã được bán với giá 2,4 cây vàng (1200 USD) năm 1996

Năm 1993, bức tranh phơi thổ cẩm của tôi được một khách hàng Mỹ mua. Trước đó, chị chăm chú hàng giờ xem bức màu bột “Mùa xuân sinh sôi” theo phong cách bán trừu tượng của tôi; tưởng sẽ mua, vậy mà sau chị lại chọn tranh phơi thổ cẩm. Chị bảo tranh phong cách bán trừu tượng đẹp, hấp dẫn, nhưng tôi không hiểu. Tôi chỉ mua những bức tranh hiểu được thôi, dù có thể nó chưa thật đẹp.

Cũng triển lãm 1993 tại Nhà triển lãm 16 Ngô Quyền Hà Nội, một bà khách Mỹ đến chọn mua một bức, rồi bà hẹn hôm sau sẽ đem theo phiên dịch để tìm hiểu thêm. Hôm sau đến bà chỉ một loạt tranh và được nghe tôi tôi giải thích kĩ từng bức. Bà ấy vui lắm mua thêm bảy bức. Năm ấy toàn tranh giấy.

Một luật sư người Pháp mua bức tranh “Tan vỡ” của tôi. Bức đó vẽ người đàn bà địu con cầm ô đang bước đi, đằng sau trên nền đen thẫm, có ba dải màu trên rèm ri- đô cửa buồng xô lệch để ẩn ý về sự tan vỡ. Luật sư thích, mua 3 trăm đô Mỹ – tương đương hơn 6 chỉ vàng. Hôm sau, ông quay lại phong tranh trò chuyện, rất hào hứng với bức tranh ông vừa làm chủ sở hữu. Nhưng rồi ông nhún vai: “Đắt quá”. Tôi bảo: “Thưa ông, tiền tranh ông mua vẫn còn đây, nếu không hài lòng thì ông có thể đem tranh trả, tôi sẽ hoàn lại tiền”. Lúc ấy ông cười ” không đâu, trả lại thì tôi không ngủ được. Tôi thích tranh đó mà. Nghĩ ba ngày mới mua đấy. Hóa ra ông đã vào triển lãm trước đó mấy ngày mà tôi không biết”.

Cũng triển lãm này, có một ông đứng tuổi có lẽ là cỡ giám đốc một công ty, đưa một khách nước ngoài đứng tuổi, hỏi mua bức tranh dó “Thiếu nữ Thái”. Tranh để giá 250 đô Mỹ. Ông ấy bảo: “150 đô được không?”. Tôi chưa kịp trả lời thì ông đế thêm: “Thế là được rồi, chẳng qua người ta ở nước ngoài qua muốn mua một tranh làm kỉ niệm…”. Phải trực tiếp nghe giọng mới thấy sự khinh bạc ban ơn. Tự nhiên cơn giận vụt đến. Tôi bảo: “Ông đưa khách ra khỏi phòng tranh tôi ngay. Tôi không muốn bị đối xử như thế”. Ông ta giật mình, mặt biến sắc nhìn tôi như nhìn khỉ, và không nói gì, xì xồ mấy câu tiếng Tây đưa khách ra khỏi phòng.
Nhưng ngày hôm sau, một khách Hà Lan đến chỉ bức tranh đó, biết giá 250 đô ông mua ngay! Thế là đuổi khách lại được thêm 100 đô!

Họa sĩ Ngô Xuân Khôi đến nhận tranh in tại xưởng

Thời gian ấy, trên tầng bốn nhà triển lãm có cho thuê làm cửa hàng ăn. 19h tối, một khách Nhật vào chọn mua năm tranh cả sơn lẫn giấy với tổng số tiền 1.350 đô. Tôi cho gỡ tranh còn ông lên nhà hàng tầng bốn ăn tối. Sau mới biết là ông ấy nói có đến mấy loại tiền, đô la Mỹ, Hongkong, Singapore. tôi hoang mang thì cô Bích bảo: “Anh đừng ngại, chúng em cho đổi sang tiền Việt được cả”.

Khoảng 21h, ông cùng mấy người bạn ăn xong, xuống trả tiền lấy tranh, thì một người trong đoàn với tay kéo lại một tờ 50 đô, ra hiệu muốn bớt. Tôi bực mình. Tổng số giá 1.500 đô tôi đã bớt còn có 1.350 đô, nay lại bớt nữa! Tôi không thích trò trẻ con, sẵng giọng, treo lại tranh, không bán nữa. Khách Nhật ngẩn người, rồi họ nói gì với nhau, lặng lẽ ra khỏi phòng. Còn tôi về nhà nghỉ.

22h rưỡi đêm, tôi bật dậy có cú điện thoại. Bác Trạch, bảo vệ, trông coi triển lãm bảo ông khách Nhật quay lại xin lỗi, nói bạn ông trong lúc say rượu đã có việc làm khiếm nhã, cho ông ấy xin lỗi, ông sẽ trả đủ tiền và xin được nhận tranh. Tôi đồng ý. Và sau đó ông còn mua thêm bức tranh giấy dó nữa với giá 100 đô.
Nhớ lại thấy cũng lạ, đuổi khách đi mà rồi lại bán được hơn tiền!

Cũng triển lãm ấy, có một thanh niên người Pháp trẻ chỉ bức tranh dó ghi giá 100 đô, bảo xin cho một giá tốt nhất, Tôi nói ngay 80 đô. Lặng lẽ một lúc cậu bảo 70 đô nhé, ok đi! Tôi không thích kiểu mua bán kì kèo như mua rau muống… nhưng rồi cho qua, vẫn gật đầu.

Chiều cậu qua, chìa ra 65 đô. Tôi bực mình quá lắc đầu, từ chối bán. Cậu ta bần thần một lúc rồi đi ra. Chừng năm giờ chiều quay lại, đem đủ 70 đô và xin được lấy tranh, với lời thanh minh, đang là sinh viên, nên nghèo, khó khăn về tài chính. Đợi đóng gói xong, tôi cho lại cậu ấy 5 đô, thì thấy ánh lên vẻ ngạc nhiên lạ lùng trong ánh mắt chàng sinh viên trẻ.

Lại nhớ năm 1986, bức sơn dầu đầu tiên vẽ trên bao tải, tranh “Anh hùng Núp”, bán cho ông khách Thụy Điển. Phát giá 1.500 đồng. Ông bảo tôi mua 1200 đồng được không? Tôi ok. Trả tiền xong, trước khi ông gỡ tranh mang đi tôi bảo cô Bích, người phiên dịch và trông coi triển lãm là lấy giúp hai trăm đưa lại cho ông. Khách ngạc nhiên hỏi lý do, tôi bảo ông là người mở hàng, nên tôi chia sẻ với ông một chút lộc, đó là tục lệ phương Đông. Lúc ấy thấy ông ngẩn người rồi hiểu ra , ông cầm tiền sung sướng đút vào túi và cảm ơn mãi trước khi ra về. Nhưng hôm sau ông kéo đến 5 chuyên gia ở nhà máy giấy Bãi Bằng đến mua tranh!
Mua bán tranh còn nhiều chuyện vui nữa. Xin dịp khác kể tiếp.

Đỗ Đức

 

 

 

 

 

Tin cùng chuyên mục

Thị trường tranh Việt: Lực đã đủ mạnh

Những con số gõ búa hiện tại từ các phòng tranh chuyên nghiệp đến các phiên đấu giá uy tín không chỉ chứng minh giá trị tác phẩm, mà còn khẳng định tiềm lực của thị trường trong nước. Có...

Ba lần gọi họa sĩ Trần Hữu Chất

Năm 2007, khi viết cuốn “Từ điển họa sĩ Việt Nam”, tôi có mở một từ mục viết về họa sĩ Trần Hữu Chất. Đó cũng là một trong 171 từ mục tôi viết về 171 họa sĩ Việt Nam. Cuốn sách đã...

Những ký ức tháng năm

Khi tôi ra đời, ba tôi đã năm mươi tuổi. Ông vui mừng biết bao, sau bao năm ông mới có đứa con gái đầu lòng của chính mình. Ông coi tôi là viên ngọc quí và đặt tên con là Ngọc Huyền (Lấy cảm...

Một hay nhiều sự thật

Đây là câu chuyện không có gì mới, đã diễn ra ở khắp nơi từ khi có thị trường nghệ thuật. Mà thị trường nghệ thuật (hay đồ cổ nói chung) thực chất cũng có ở Việt Nam đến hai ngàn năm...

Thị trường và thẩm định

Cách đây độ mươi năm, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam đã có phòng giám định các tác phẩm nghệ thuật. Khai trương được hơn năm thì đóng cửa vì không có “đầu vào”. Tức là không có khách...

Có thể bạn quan tâm

Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm tổ chức triển lãm kỷ niệm 70 chiến thắng Điện Biên Phủ

Triển lãm kỷ niệm 70 năm chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954-7/5/2024) do Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm tổ chức tại Nhà triển lãm 29 Hàng Bài, Hoàn Kiếm,...

Triển lãm Mỹ thuật khu vực và Giải thưởng Hội Mỹ thuật Việt Nam năm 2018

  Hội Mỹ thuật Việt Nam đã phối hợp với các Tỉnh, Thành đăng cai và 63 Hội Văn học Nghệ thuật Địa phương tổ chức Triển lãm Mỹ thuật Khu vực lần thứ 23 năm 2018 nhằm giới thiệu những...

Giá trị nhân ái làm nên vẻ đẹp nghệ thuật

NDO – Chiều 8/8, tại Hà Nội diễn ra sự kiện “Beauty Vol1” (Đẹp Vol1) được tổ chức dưới hình thức “High Tea and Art” (Tiệc trà chiều nghệ thuật) mang tên “Vẻ đẹp Hồng Tâm”. Sự...

CÂU CHUYỆN SƯU TẬP

  Tỷ phú châu Á mua tranh danh họa châu Âu Cách đây không lâu, trong triển lãm tranh ký họa “Nét thời gian” của họa sĩ Ngô Mạnh Lân, đầu tháng 11.2019, một nhà sưu tập khủng nhưng rất...

Phân định khái niệm để bắt kịp sự phát triển

Trong dòng chảy nghệ thuật, việc sáng tác và thử nghiệm với chất liệu mới luôn được nhiều nghệ sĩ quan tâm, bởi đây cũng là một trong những xu hướng của thị trường khi chú trọng tính độc...

XUÂN VÀ CỔ NGOẠN

    Xuân Cổ Ngoạn Mấy ngày áp tết miền Bắc lên cơn rét cằn rét đụn. Ngoài trời thì cứ rả rích mưa phùn, trong nhà thì vẫn trầm trà xen lẫn khói hương… Nói đến thú sưu tầm cổ...