Việt Nam trong lòng bè bạn

 

 

Tháng 11/2017 tôi có dịp qua Singapore. Con trai tôi đang làm luận án tại đây nói: “Trong Bảo tàng trường con đang có triển lãm tranh về Việt Nam, có cả tranh bố đấy ạ!”. Tôi ngạc nhiên và đến xem ngay!

Trường Đại học quốc gia Singapore (viết tắt là NUS) rộng mênh mông, nhà bảo tàng cũng thế!. Tại đây đang trưng bày hơn 100 bức tranh cổ động và ký hoạ về Việt Nam. Cuộc trưng bày theo phương thức luân phiên vài tháng lại thay tranh mới. Bởi Bảo tàng hợp đồng với chủ nhân bộ sưu tập sẽ trưng bày toàn bộ sưu tập của ông về Việt Nam số lượng lên tới 1300 bức, Ông tên là Parameswaran (gọi thân mật là PARAM) một người da màu theo đạo Hồi từng làm Đại Sứ Malaisia tại Việt Nam quãng năm 1990-1994. Những năm tháng này tôi từng cùng ông đàm đạo về cuộc chiến vừa qua, về cuộc sống hiện tại, về các hoạ sĩ Việt Nam… Ông giản dị, chân chất, nói sõi tiếng Việt, thông minh và rất “chặt chẽ” trong việc trao đổi các bức tranh!

hật xúc động khi bước vào phòng trưng bày, gặp ở đây hầu hết tác phẩm của các hoạ sỹ đồng nghiệp đa phần từng khoác áo lính! Cuộc triển lãm kéo dài trong hai năm! Vì thế tôi chắc còn nhiều tác giả mà đợt này không có trong phòng tranh…! Rất nhiều bức bây giờ mới được biết tới vì ông Đại sứ nhanh tay hơn. Truyền thông cũng chưa kịp sử dụng! Nhiều tác giả đã qua đời! Những bức tranh sống động mang hồn cốt cuộc chiến suốt một thời gian rất dài từ 1954 tới 1975.

Đi dọc phòng tranh, bộ sưu tập của một cá nhân, vị Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền của một nước láng giềng thôi! Lòng tôi xót xa tự hỏi: “Sao chúng ta không giữ lại được nhỉ?”

Bảo tàng NUS có cách giới thiệu rất lạ: Họ có hai màn hình, một màn liên tục giới thiệu từng tác phẩm tác giả có mặt trong triển lãm… màn hình kia giới thiệu về cuộc chiến, về nội các Việt Nam cộng hòa trước 30/4/1975… về lúc tháo chạy dẫm đạp lên nhau, về cuộc sống hiện nay của đội quân lưu vong… về lễ duyệt binh kỷ niệm ngày “Quốc Hận”…! Rất vô tư và khách quan!

Xin giới thiệu một vài tác phẩm chụp lại trong bảo tàng mà tôi phải xem tới hai lần, lần thứ hai khi thấy tôi quay lại nhân viên Bảo tảng ngạc nhiên hỏi! Tôi bảo tôi là tác giả của nhiều ký hoạ ở đây! Họ rất vui và hướng dẫn nhiệt tình… lạ là cho chụp ảnh thoải mái nhưng không được quay video ?

Hai lần xem triển lãm đều dâng lên tong tôi những cảm giác bâng khuâng khó tả. Vừa tự hào với lòng quả cảm của dân tộc. Vừa tự hào, vừa xót xa vì “máu đã đổ xuống quá nhiều để đổi lấy hòa bình”. Mong thế hệ mai sau đừng thơ ơ, quên lãng những gì thuộc về lịch sử…

HUY TOÀN – Đón chào quân Giải phóng miền Nam. 1975. Goach và sơn trên giấy. 53x32cm

 

Họa sĩ Lê Trí Dũng trong phòng triển lãm ở Singapore.

 

HUỲNH VĂN THUẬN – Phụ nữ ta rất anh hùng. 1973. Màu nước trên giấy

 

LÊ TRÍ DŨNG – Mẹ Cúc, Hội trưởng phụ nữ xã Vĩnh Kim. 1969 Ký họa chì than trên giấy

 

HUY TOÀN – Băng bó cho tù binh. 1990. Ký họa màu nước trên giấy

Lê Trí Dũng

 (*) Bài viết đã được đăng trên Tạp chí Mỹ thuật số 303 & 304 tháng 3 & 4 năm 2018