Xia Jun Na – Đặc trưng phong cách biểu đạt về đời sống “văn nhân”

 

 

Xia Jun Na sinh năm 1971, tốt nghiệp Học viện Mỹ thuật Trung ương. Xia Jun Na sinh ra và lớn lên không phải trải qua những biến cố lịch sử, tuổi thanh nữ là lúc Trung Quốc đang trên đà phát triển. Nghệ thuật của Xia Jun Na là “tân khuê các” – người phụ nữ của lầu các, hoa viên.

Hội họa của Xia Jun Na luôn bao phủ một không khí mơ hồ nhưng không ủy mị bệnh thái. Nữ họa sĩ  luôn biểu hiện sự huyễn hoặc, nhân vật thần thái mơ màng, nũng nịu, đôi mắt to, da trắng sứ, thân hình yểu điệu… và một khu vườn đầy hoa cỏ hương thơm. Hầu hết các tác phẩm của bà  khiến người  xem nghĩ tới phong vị một đất nước xa xôi nào đó, tạo hình nhân vật mang màu sắc phương Tây, hay kiểu sinh hoạt của giai cấp tư sản Paris.

Chân dung Xia Jun Na

Hội họa của Xia Jun Na mang sức sống thanh xuân, nhiệt tình, ngây thơ nữ tính. Mối quan hệ mật thiết giữa con người và thiên nhiên cây cỏ trong sự kết hợp của tính trừu tượng và tính biểu hiện xuyên suốt trong các tác phẩm. Xia Jun Na là một họa sĩ vẽ rất “thuần”, không dựa vào quan niệm hay chất liệu mà chỉ duy trì tính thuần túy của hội họa.

Những người yêu thích hội họa phái nữ thập niên 90 đều không quên tác phẩm của Xia Jun Na bởi ngôn ngữ độc đáo, kĩ thuật tốt và rất cuốn hút; khắc họa sâu sắc nội tâm người thiếu nữ: vừa ưu tư, vừa phiền muộn, vừa trống rỗng, vừa dằn vặt, lại vừa nhiều mộng mơ. Hình tượng phụ nữ của Xia Jun Na không mang nặng tâm sự trước những thay đổi của xã hội, cũng không phản ánh thân phận hay hoàn cảnh sống, không áp lực hay thể hiện tâm trạng mất phương hướng trước tương lai mà người phụ nữ của bà đẹp trong trắng, khuê các, không nhọc nhằn, không chút ám bụi, nắng gió… Xia Jun Na chủ yếu vẽ chính mình với vẻ bề ngoài được Tây hóa, được tiểu thư phong lưu hóa, mang nhiều mộng tưởng lãng mạn và rất “ thi tình họa ý”. Thập niên 90, khi mà các họa sĩ trẻ mải mê cuốn theo các trào lưu nghệ thuật sôi nổi, đắm chìm trong các hình tượng phản ánh nhịp sống chính trị xã hội thì sự thanh khiết mỹ lệ trong hội họa của Xia Jun Na lại là nét độc đáo, tạo được tiếng vang.

XIA JUN NA – Bên cửa sổ

Trong giai đoạn đầu tìm tòi, các nhân vật của bà đơn giản chỉ giống như đang minh họa cho những câu chuyện phương Tây, màu sắc trầm, chất liệu sơn dầu nhuần nhị, êm ái rất phù hợp với đề tài thiếu nữ. Lối thể hiện  có phần rụt rè thận trọng nhưng cũng đã toát lên một cá tính, một xu hướng rõ rệt. Tuy nhiên lối tạo hình nhân vật của Xia Jun Na cũng từng gặp phải những nhận xét cho rằng nó quá “TÂY cổ”  mà không mang chút dáng dấp bản sắc Trung Quốc. Năm 2002, Xia Jun Na trưng bày loạt tác phẩm “Tang Song ren jian” – Đường Tống nhân gian”, ngay từ tiêu đề đã mang âm hưởng Trung Quốc rất rõ. Từ trang phục, vật dụng, lối trang điểm, dáng vẻ đều khắc họa một người đẹp đài các, thanh tao theo đúng chất phong kiến. Đó là người con gái của sự kín đáo, nội hàm và “cầm kì thi họa”. Điều này được nữ họa sĩ thể hiện rõ qua cách sắp xếp bố cục, nhân vật chính đẩy lui vào góc trên của tranh,  phần còn lại là cây cối và hoa lá được vẽ kĩ nhưng thoải mái cảm xúc với lối thể hiện nhẹ nhàng, từ tốn. Bộ tranh này khiến gười xem nhớ tới “tứ đại mỹ nhân” trong lịch sử hay những cô gái của Tào Tuyết Cần bước ra từ thế giới “Hồng Lâu Mộng”.

XIA JUN NA – Mùa xuân

 

XIA JUN NA – Mùa hạ

 

XIA JUN NA – Mùa thu

 

XIA JUN NA – Mùa đông

 

 

Các nhân vật trong tranh luôn được bao trùm trong không gian hoa lá, đồ vật, phong cách tạo khối, bố cục, tỉ lệ chịu sự ảnh hưởng của thẩm mỹ phương Tây rất rõ. Đời hoa, tuổi hoa gắn với tuổi thanh xuân, ánh rực rỡ của hoa tương phản với những mảng trầm êm ái nuột nà của người thiếu nữ. Xia Jun Na như đang vẽ các nhân vật  trong các bộ tiểu thuyết: họ xinh đẹp, nhiều tài nghệ, sung túc, thích gặp gỡ hàn huyên trong không khí hội hè, thi ca, văn chương. Những tác phẩm được khai thác nội dung theo tứ bình: bốn mùa, bốn trạng thái, bốn biểu tượng – xuân, hạ, thu, đông với bốn người phụ nữ và bốn loại hoa. Đây là sự kết hợp đỉnh cao giữa phương Đông và phương Tây trong một tác phẩm. Các nhân vật duyên dáng được đặt vào trung tâm, mô tả người thiếu phụ và em bé cùng những niềm vui nhè nhẹ. Sắc vàng rực rỡ  như muốn khai tung sức sống của con người và cảnh vật.

XIA JUN NA – Buổi chiều

 

XIA JUN NA – Lục dã tiên tông

 

XIA JUN NA – Đường Tống nhân gian
XIA JUN NA – Đường Tống nhân gian

Nếu ở giai đoạn sáng tác đầu tiên, hình tượng người phụ nữ của Xia Jun Na luôn vui buồn với tuổi thiếu nữ thì càng về sau các tác phẩm đã sâu sắc và nhạy cảm hơn với mọi biến chuyển của không gian xung quanh cũng như tuổi tác và thiên chức.

Ba nữ họa sĩ: Shen Ling, Yu Hong, Xia Jun Na là những tên tuổi lớn có giá tranh khá cao tại thị trường tranh Trung Quốc và các cuộc đấu giá nghệ thuật uy tín. Trong trào lưu nghệ thuật đương đại phát triển như vũ bão và sự quan tâm ưu ái dành cho “hội họa phái nữ”, hình tượng người phụ nữ mang màu sắc riêng, thân phận riêng, trải nghiệm riêng  của ba nữ họa sĩ đã trở thành  những biểu tượng nghệ thuật của riêng họ, làm nên tên tuổi cũng như chỗ đứng của các nữ họa sĩ trên họa đàn Trung Quốc và thế giới.

Tô Kim Nhung