Lời giới thiệu sách ““Mỹ thuật hiện đại Việt Nam từ góc nhìn giảng dạy – nghiên cứu – phê bình mỹ thuật”

 

“Mỹ thuật hiện đại Việt Nam từ góc nhìn giảng dạy – nghiên cứu – phê bình mỹ thuật” là cuốn sách có diễn biến lịch sử thông qua các sự kiện, các cuộc thi, các triển lãm mỹ thuật xuyên suốt gần 90 năm của mỹ thuật hiện đại Việt Nam… bắt đầu từ những năm 1925 với sự ra đời của trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương cho đến tận nay. Sách là một tập hợp các bài viết gồm: bài trong  giáo trình, hội thảo, trên các tạp chí, báo, phụ san nghiên cứu nghệ thuật.

Tác giả cuốn sách – Nhà Phê bình Mỹ thuật Lê Quốc Bảo sinh năm 1934 tại Hà Nội. Ông học ngoại ngữ ở Khu học xá Trung ương, Nam Ninh, Trung Quốc, sau đó được đặc cách tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật Việt Nam. Sau khi học tập ở nước ngoài về, ông gắn bó với công tác nghiên cứu, giảng dạy ở trường Mỹ thuật hơn nửa thế kỷ qua.

Trong cuốn sách này, chúng ta gặp lại hầu hết các sự kiện, các triển lãm mỹ thuật kể cả từ thời kháng chiến với những tư liệu, con số chi tiết đáng kinh ngạc của hơn 150 nghệ sĩ, cả các nghệ sĩ được giải thưởng Hồ Chí Minh, giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật như: Trần Văn Cẩn, Nguyễn Văn Tỵ, Trần Đình Thọ, Tạ Thúc Bình đã được tập hợp và giới thiệu. Có thể nói, Nhà Phê bình Mỹ thuật Lê Quốc Bảo là người được các nghệ sĩ tin cậy và gửi gắm những hoạt động nghệ thuật của mình bởi ông sống, làm việc, trao đổi với các nghệ sĩ một cách vô tư, nhiệt tình và chân thành. Ông đi nhiều, đi khắp các triển lãm lớn nhỏ ở hầu khắp các tỉnh thành trong nước. Mỗi năm xuyên Việt hai lần và trong liên tiếp nhiều năm như thế. Vì thế việc sở hữu một số lượng bài viết về các triển lãm của ông là một con số rất đáng ghi nhận…

 

Với một ngôn ngữ viết có phần giống “văn nói”, tựa như những bức tranh mang lối trực họa “ngay và tức thì”, ông viết với tâm thế của một “phê bình trực tiếp”. Vì vậy, câu chữ khiến người đọc cảm thấy sự việc như đang diễn ra ngay trước mắt mình. Và tất nhiên, với lối viết mang một “xúc cảm mạnh” “ngay và luôn” như thế thì câu văn có phần buông lơi sự tinh nhưng bù lại giữ được nét tươi nguyên của cảm xúc.

Khi nghĩ nhanh, đối thoại nhanh, viết nhanh thì sự lặp lại là đương nhiên khó tránh. Thoạt đọc sẽ thấy ý “tương tự ở bài nào đó mà ông đã từng viết”, sau khi quen, và chắt lọc lại thông tin trong bài thì sẽ thấy những chỗ “lặp lại” ấy nó như một quan niệm đã ăn sâu trong tiềm thức của ông, nó phải “định hình – định vị” như thế, nó phải “nhìn lại – đối thoại” như thế… mới ra một văn phong Lê Quốc Bảo.

Có thể sau khi đọc cuốn sách, đầu có thể “ong ong” vì sách là tập hợp rất nhiều sự kiện trải dài trong suốt mấy chục năm… nhưng sẽ có sự cảm phục vì thời gian, công sức, nhiệt huyết mà ông đã cống hiến. Có những họa sĩ tưởng chừng như đã bị lãng quên giữa thế giới nghệ thuật ngày càng rộng, nay gặp lại trên những trang viết của ông lại khám phá thấy nét duyên mà những năm trước chưa cảm nhận ngay được.

Để nói một cách chuẩn xác nhất về Nhà Phê bình Mỹ thuật Lê Quốc Bảo, xin mượn lời của Nhà Điêu khắc Trần Tuy (nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Mỹ thuật): “Thấy anh Bảo là thấy sắp sửa có đại hội, có triển lãm, có truyền hình…”.

Việc tập hợp tư liệu cho cuốn sách này đòi hỏi nhiều công phu và phải qua rất nhiều nguồn, đặc biệt khó với những nguồn tư liệu đã trải qua thời gian quá lâu, bởi vậy khó tránh khỏi những thiếu sót, mà những người biên tập rất mong được bạn đọc thông cảm và lượng thứ.

Cuối cùng, xin chúc mừng Nhà giáo – Nhà phê bình Mỹ thuật Lê Quốc Bảo với cuốn sách dày dặn tư liệu về nghiên cứu lịch sử, văn hóa của Mỹ thuật hiện đại Việt Nam. Chúc cuốn sách trở thành người bạn của các nhà nghiên cứu và trong mỗi ngôi nhà yêu nghệ thuật.

 Xin trân trọng mời các bạn cùng đọc sách.